Słownik pojęć

Mądrość to wielowymiarowa właściwość psychiczna obejmująca zdolność do głębokiego rozumienia zjawisk społecznych, trafnego oceniania sytuacji oraz podejmowania wyważonych decyzji w warunkach niepewności. Osoba odznaczająca się…

Manipulacja to nieuczciwy, celowy sposób wywierania wpływu na myśli, emocje lub decyzje drugiej osoby w taki sposób, aby działała ona zgodnie z intencją manipulatora, często wbrew własnym interesom. Charakteryzuje się brakiem…

Mapa wsparcia to graficzne lub uporządkowane zestawienie osób, instytucji oraz osobistych zasobów, do których można się zwrócić w sytuacji kryzysu, przeciążenia lub istotnej zmiany życiowej. Narzędzie to ułatwia uświadomienie…

Mapa zasobów to ustrukturyzowana technika terapeutyczna i psychoedukacyjna, która polega na uporządkowaniu oraz graficznym lub pisemnym przedstawieniu wewnętrznych i zewnętrznych źródeł wsparcia człowieka. Obejmuje ona…

Matryca Wanke to metoda analizy poznawczej stosowana w pracy psychoedukacyjnej i rozwojowej z osobami dorosłymi. Pomaga przyjrzeć się temu, co dzieje się pomiędzy bodźcem a reakcją: jak człowiek interpretuje sytuację, jakie…

Mechanizmy obronne to automatyczne i w znacznej mierze nieświadome procesy psychiczne, których celem jest redukcja wewnętrznego napięcia oraz ochrona poczucia własnej wartości przed lękiem, poczuciem winy lub trudnymi emocjami.…

Mediacja to ustrukturyzowany, dobrowolny i poufny proces konstruktywnego rozwiązywania sporów, w którym bezstronna oraz neutralna osoba trzecia wspiera strony w komunikacji i poszukiwaniu porozumienia. Jej celem nie jest…

Medytacja to zbiór różnorodnych praktyk mentalnych polegających na celowym trenowaniu uwagi, rozwijaniu świadomej obecności oraz kultywowaniu wewnętrznego wyciszenia. Może obejmować koncentrację na oddechu, powtarzanie mantry…

Melancholia to pojęcie określające głęboki stan obniżenia nastroju, współcześnie definiowany w psychiatrii i psychologii klinicznej jako ciężka postać epizodu depresyjnego o specyficznym obrazie objawowym.Stan ten charakteryzuje…

Mentalizacja to naturalna zdolność do odczytywania i rozumienia stanów psychicznych – zarówno własnych, jak i innych ludzi. Polega na dostrzeganiu, że za ludzkimi zachowaniami stoją konkretne myśli, uczucia, potrzeby, intencje…

Mentoring to partnerska relacja rozwojowa, w której osoba posiadająca większą wiedzę i doświadczenie wspiera drugą osobę w procesie uczenia się oraz osiągania celów osobistych lub zawodowych. Opiera się na dialogu, zaufaniu oraz…

Metoda szarej skały to technika behawioralna stosowana w kontaktach z osobami manipulującymi, toksycznymi lub wykazującymi cechy narcystyczne, z którymi całkowite zerwanie relacji jest chwilowo niemożliwe. Polega na celowym…

Mgła poznawcza to nienaukowe, lecz powszechnie stosowane określenie zespołu objawów obejmujących subiektywne uczucie spowolnienia myślenia, trudności z koncentracją uwagi, zaburzenia pamięci roboczej oraz problemy ze znajdowaniem…

Migrena to przewlekła choroba neurologiczna charakteryzująca się napadowymi, silnymi bólami głowy, które najczęściej mają charakter jednostronny, tętniący i trwają od kilku do kilkudziesięciu godzin. Bólowi często towarzyszą…

Mikroregeneracja to praktyka robienia krótkich, celowych przerw w ciągu dnia, trwających od kilkunastu sekund do kilku minut, które służą obniżeniu pobudzenia układu nerwowego i odzyskaniu energii. W przeciwieństwie do biernego…

Mikrozarządzanie to styl kierowania ludźmi charakteryzujący się nadmierną, drobiazgową kontrolą każdego etapu pracy podwładnych przy jednoczesnym ograniczaniu ich samodzielności i decyzyjności. Przełożony stosujący to podejście…

Miłość to złożony stan emocjonalny i motywacyjny, który opiera się na głębokim przywiązaniu, trosce o drugiego człowieka oraz potrzebie bliskości. W psychologii zjawisko to bywa opisywane jako połączenie intymności, namiętności…

Minimalna wersja nawyku to metoda budowania zachowań polegająca na zredukowaniu planowanej czynności do najprostszej, możliwie najkrótszej formy, która wymaga minimalnego nakładu energii i czasu. Zamiast ambitnych założeń, takich…

Mitomania, znana również jako zespół Delbrücka lub kłamstwo patologiczne, to tendencja do nawykowego i kompulsywnego zmyślania historii, faktów oraz własnych doświadczeń bez wyraźnego, racjonalnego motywu materialnego.Osoba…

MMPI-2 to standaryzowany kliniczny kwestionariusz psychologiczny służący do pogłębionej diagnozy osobowości oraz oceny objawów psychopatologicznych u osób dorosłych. Narzędzie składa się z kilkuset pytań typu prawda/fałsz i jest…

Mobbing to systematyczne, długotrwałe i powtarzające się nękanie psychiczne pracownika w miejscu zatrudnienia. Obejmuje wrogie zachowania, złośliwe komentarze, celowe izolowanie od zespołu lub niesprawiedliwe umniejszanie…

Morale to stan psychiczny jednostki lub grupy wyrażający się w poziomie zaangażowania, motywacji, optymizmu oraz gotowości do realizacji wspólnych zadań. Pojęcie to opisuje ogólne nastawienie wobec podejmowanych obowiązków…

Moralność to zbiór zasad, norm oraz wartości regulujących postępowanie człowieka w relacjach z innymi ludźmi oraz społeczeństwem. System ten pozwala jednostce odróżniać dobro od zła, sprawiedliwość od krzywdy oraz kształtuje…

Motywacja to złożony stan psychiczny oraz proces, który pobudza do działania, nadaje mu określony kierunek i pozwala utrzymać wysiłek aż do osiągnięcia zamierzonego celu. Opiera się na sieci potrzeb, osobistych wartości, emocji…

Motywacja do pracy to gotowość do angażowania się w zadania zawodowe, rozwijania umiejętności oraz osiągania celów organizacji. Składa się na nią splot czynników materialnych, takich jak wynagrodzenie i stabilność zatrudnienia…

Motywacja osiągnięć to trwała tendencja osobowościowa do dążenia do sukcesu, rozwijania kompetencji oraz realizowania zadań zgodnie z wysokimi standardami doskonałości. W psychologii jest uznawana za istotny mechanizm…

Motywacja wewnętrzna to tendencja do podejmowania aktywności ze względu na samą radość, ciekawość lub satysfakcję płynącą z jej wykonywania, a nie dla zewnętrznych nagród. W kontekście zawodowym oznacza angażowanie się w…

Motywacja zewnętrzna to rodzaj motywacji, w którym bodźcem do podjęcia lub kontynuowania działania są czynniki pochodzące z otoczenia, takie jak nagrody rzeczowe, oceny, presja społeczna czy obawa przed karą. W psychologii…

Multitasking to potoczne określenie wielozadaniowości, polegające w rzeczywistości na szybkim, ciągłym przełączaniu uwagi z jednej czynności na drugą, a nie równoległym ich przetwarzaniu przez mózg. Chociaż może stwarzać pozorne…

Mutyzm wybiórczy to zaburzenie lękowe charakteryzujące się stałą niemożnością mówienia w określonych sytuacjach społecznych, w których mówienie jest oczekiwane, na przykład w szkole lub w pracy, pomimo zachowanej zdolności…