Słownik pojęć

Idealizacja i dewaluacja to psychologiczny mechanizm obronny oraz wzorzec w relacjach interpersonalnych, polegający na gwałtownym przechodzeniu od bezkrytycznego wywyższania drugiej osoby do jej całkowitego umniejszania i…

Idealizacja relacji to zjawisko psychologiczne polegające na przypisywaniu zakończonemu związkowi wyłącznie pozytywnych cech i wspomnień przy jednoczesnym wypieraniu lub bagatelizowaniu doświadczeń bolesnych, trudnych i…

Iluzja kontroli to błąd poznawczy polegający na przecenianiu własnego wpływu na bieg wydarzeń, które w rzeczywistości są całkowicie losowe lub zależne od czynników niezależnych od woli człowieka. Zjawisko to sprawia, że…

Impulsywność to cecha zachowania i wzorzec reagowania polegający na podejmowaniu nagłych, nieprzemyślanych działań pod wpływem chwili lub intensywnych emocji, bez uprzedniej oceny ich długofalowych konsekwencji. Osoba działająca…

Informacja zwrotna to konstruktywny komunikat przekazywany danej osobie na temat efektów jej konkretnego zachowania, działania lub wykonanego zadania. Jej celem jest uświadomienie skutków podejmowanych kroków, wzmocnienie…

Ingracjacja to technika zachowania społecznego polegająca na celowym wkradaniu się w cudze łaski w celu zyskania sympatii, akceptacji lub określonych korzyści osobistych. Osoba stosująca tę metodę podejmuje działania schlebiające…

Inteligencja to ogólna zdolność umysłowa obejmująca sprawne myślenie, rozumowanie, planowanie, rozwiązywanie problemów, abstrakcyjne pojmowanie złożonych idei oraz szybkie uczenie się z doświadczenia. Konstrukt ten odzwierciedla…

Inteligencja emocjonalna to zespół zdolności psychicznych umożliwiających rozpoznawanie, rozumienie, wyrażanie oraz regulowanie emocji własnych i cudzych, a także wykorzystywanie ich w działaniu. Konstrukt ten obejmuje percepcję…

Inteligencja społeczna to zdolność do rozumienia sytuacji międzyludzkich, trafnego odczytywania zachowań innych osób oraz skutecznego i taktownego działania w relacjach społecznych. Obejmuje ona wrażliwość na normy grupowe…

Intencja implementacyjna to technika psychologiczna wspierająca realizację celów i zmianę nawyków, polegająca na precyzyjnym zaplanowaniu zachowania według schematu warunkowego: „jeśli pojawi się sytuacja X, to zrobię Y”. Zamiast…

Interocepcja to zmysł wewnętrzny umożliwiający odbieranie, rozpoznawanie i interpretowanie sygnałów płynących z narządów wewnętrznych oraz tkanek ciała. Pozwala człowiekowi rejestrować bicie serca, rytm oddechu, napięcie…

Interwencja kryzysowa to doraźna, krótkoterminowa pomoc psychologiczna udzielana osobom znajdującym się w stanie ostrego kryzysu emocjonalnego, wywołanego nagłym i trudnym wydarzeniem życiowym. Jej głównym celem jest przywrócenie…

Introjekcja to psychologiczny mechanizm obronny i adaptacyjny polegający na bezkrytycznym przejmowaniu i uwewnętrznianiu norm, przekonań, wartości lub zachowań innych osób. Proces ten zachodzi bez wcześniejszej weryfikacji czy…

Introspekcja to proces psychologiczny polegający na świadomej obserwacji i analizie własnych stanów wewnętrznych, takich jak myśli, emocje, motywacje czy doznania zmysłowe. Osoba stosująca tę metodę kieruje uwagę do wewnątrz, aby…

Introwertyzm to cecha osobowości przejawiająca się tendencją do kierowania uwagi ku własnemu światu wewnętrznemu, refleksji oraz przeżyciom. W koncepcjach cechowych introwertyzm stanowi jeden z biegunów wymiaru…

Intuicja to zdolność do szybkiego rozumienia sytuacji, podejmowania decyzji lub formułowania sądów bez świadomego udziału wnioskowania logicznego. Zjawisko to opiera się na automatycznym i błyskawicznym przetwarzaniu informacji…

Izolacja społeczna to stan obiektywnego ograniczenia lub całkowitego braku kontaktów interpersonalnych, relacji z bliskimi oraz uczestnictwa w życiu wspólnotowym. Często wiąże się z subiektywnym poczuciem samotności, wycofaniem…