W kryzysie i zagrożeniu życia dzwoń 112. Wsparcie dla Osób Dorosłych 800 70 2222. Kryzysowy Telefon Zaufania: 116 123. Niebieska Linia 800 120 002. Więcej numerów

Słownik

Słownik pojęć

Tu wyjaśniam prostym językiem pojęcia, które pojawiają się w poradnikach - od stresu i lęku po metody pomocy. Wybierz literę, grupę albo wpisz słowo, którego szukasz.

637 haseł

Szukaj w słowniku (można użyć wyrażenia regularnego)

Grupa

Hasło Definicja

Toksyczna relacja

Grupa - Relacje, rodzina i tożsamość

Toksyczna relacja to powtarzalny układ interpersonalny, w którym bezpośredni kontakt między osobami regularnie narusza dobrostan psychiczny, poczucie bezpieczeństwa oraz osobiste granice przynajmniej jednej ze stron. Taka…

Tolerancja

Grupa - Relacje, rodzina i tożsamość

Tolerancja to postawa charakteryzująca się szacunkiem, akceptacją oraz poszanowaniem różnorodności poglądów, zachowań i tożsamości innych osób. Nie oznacza ona bezkrytycznej aprobaty czy rezygnacji z własnych przekonań, lecz…

Tożsamość

Grupa - Relacje, rodzina i tożsamość

Tożsamość to dynamiczny, a zarazem względnie spójny i trwały obraz samego siebie, obejmujący świadomość własnych cech, wyznawanych wartości, celów życiowych oraz przynależności do określonych grup społecznych. Stanowi wewnętrzną…

Tożsamość po stracie

Grupa - Trauma, kryzys i strata

Tożsamość po stracie to proces głębokiej rekonstrukcji obrazu samego siebie, który następuje po utracie bliskiej osoby, relacji, zdrowia, pracy czy dotychczasowej roli społecznej. Gdy znika kluczowy element definiujący…

Trafność testu psychologicznego

Grupa - Proces pomocy psychologicznej

Trafność testu psychologicznego to jedna z najważniejszych właściwości psychometrycznych narzędzia diagnostycznego, określająca stopień, w jakim test rzeczywiście mierzy tę cechę, zmienną lub trudność, do badania której został…

Trauma

Grupa - Pojęcia podstawowe

Trauma to psychologiczny stan przeciążenia będący następstwem wydarzeń, które gwałtownie naruszyły poczucie bezpieczeństwa, integralność fizyczną lub podstawowe poczucie kontroli nad własnym życiem. Doświadczenie traumatyczne…

Trauma medyczna

Grupa - Zaburzenia i stany psychiczne

Trauma medyczna to specyficzny rodzaj urazu psychicznego będący następstwem procedur medycznych, nagłej hospitalizacji, bolesnych zabiegów lub poważnych diagnoz, które zostały przeżyte jako bezpośrednie zagrożenie życia, źródło…

Trauma międzypokoleniowa

Grupa - Trauma, kryzys i strata

Trauma międzypokoleniowa to zjawisko przenoszenia psychicznych, emocjonalnych i relacyjnych konsekwencji traumatycznych wydarzeń z osób, które ich bezpośrednio doświadczyły, na kolejne pokolenia w rodzinie. Choć potomkowie nie…

Trauma relacyjna

Grupa - Trauma, kryzys i strata

Trauma relacyjna to forma urazu psychicznego powstała w wyniku powtarzających się doświadczeń odrzucenia, zaniedbania emocjonalnego, przemocy lub naruszania granic w bliskich związkach z ważnymi osobami. Zamiast pojedynczego…

Trauma wtórna

Grupa - Trauma, kryzys i strata

Trauma wtórna to zespół negatywnych reakcji emocjonalnych i poznawczych, rozwijający się u osób mających częsty, bezpośredni kontakt z ludźmi dotkniętymi ciężkimi zdarzeniami traumatycznymi. Zjawisko to pojawia się na skutek…

Trauma z dzieciństwa

Grupa - Trauma, kryzys i strata

Trauma z dzieciństwa to zespół głębokich śladów psychicznych oraz fizjologicznych powstałych w wyniku obciążających, zagrażających lub raniących zdarzeń przeżytych we wczesnych latach życia. Doświadczenia te mogą obejmować…

Trauma złożona

Grupa - Trauma, kryzys i strata

Trauma złożona to specyficzny rodzaj urazu psychicznego, będący wynikiem długotrwałego, wielokrotnego narażenia na skrajnie trudne i raniące doświadczenia, z których jednostka nie miała możliwości bezpiecznej ucieczki.…

Triangulacja

Grupa - Relacje, rodzina i tożsamość

Triangulacja to destrukcyjny wzorzec relacyjny polegający na włączaniu trzeciej osoby do nierozwiązanego konfliktu lub napięcia istniejącego między dwojgiem ludzi. Mechanizm ten służy odwróceniu uwagi od rzeczywistego źródła…

Trójczynnikowa teoria miłości

Grupa - Relacje, rodzina i tożsamość

Trójczynnikowa teoria miłości to koncepcja psychologiczna opisująca miłość jako relację złożoną z trzech powiązanych ze sobą komponentów: intymności, namiętności oraz zaangażowania. Model ten zakłada, że wzajemne proporcje i…

Trudność w zaufaniu

Grupa - Relacje, rodzina i tożsamość

Trudność w zaufaniu to stan psychiczny charakteryzujący się głęboką obawą przed powierzeniem innym swoich emocji, potrzeb, osobistych informacji lub odpowiedzialności. Osoba zmagająca się z tym problemem stale spodziewa się…

Trudności z koncentracją

Grupa - Objawy i reakcje emocjonalne

Trudności z koncentracją to stan osłabienia zdolności do skupiania, utrzymywania oraz elastycznego przenoszenia uwagi na wykonywanym zadaniu lub docierających bodźcach. Osoba doświadczająca tego objawu ma problem z organizacją…

Tryb przetrwania

Grupa - Stres, lęk i ciało

Tryb przetrwania to stan przewlekłej mobilizacji układu nerwowego, w którym cała energia i zasoby psychiczne człowieka zostają podporządkowane jednemu celowi: przetrwaniu odczuwanego zagrożenia lub przeciążenia. W tym stanie…

Ugodowość

Grupa - Relacje, rodzina i tożsamość

Ugodowość to podstawowy wymiar osobowości w modelu cech, określający nastawienie jednostki do innych ludzi oraz ogólny sposób budowania relacji interpersonalnych. Wymiar ten charakteryzuje się tendencją do zaufania, współpracy…

Układ nerwowy autonomiczny

Grupa - Stres, lęk i ciało

Układ nerwowy autonomiczny to kluczowa część układu nerwowego człowieka, która odpowiada za mimowolną regulację podstawowych procesów życiowych, takich jak rytm serca, ciśnienie krwi, oddychanie, trawienie oraz gospodarka…

Uległość

Grupa - Relacje, rodzina i tożsamość

Uległość to wzorzec zachowania interpersonalnego polegający na podporządkowywaniu się woli, oczekiwaniom lub żądaniom innych osób kosztem własnych potrzeb, granic i wartości. Postawa ta wynika najczęściej z silnego lęku przed…

Ulga po stracie

Grupa - Trauma, kryzys i strata

Ulga po stracie to naturalna reakcja emocjonalna, która polega na odczuwaniu psychicznego lub fizycznego odprężenia po odejściu bliskiej osoby bądź zakończeniu trudnego etapu życia. Stan ten pojawia się szczególnie często wtedy…

Unieważnianie emocji

Grupa - Relacje, rodzina i tożsamość

Unieważnianie emocji to zjawisko relacyjne polegające na odrzucaniu, umniejszaniu, ignorowaniu lub wyśmiewaniu stanów uczuciowych doświadczanych przez drugiego człowieka. Zamiast akceptacji i empatycznego wysłuchania, osoba…

Unikający styl przywiązania

Grupa - Relacje, rodzina i tożsamość

Unikający styl przywiązania to utrwalony wzorzec funkcjonowania w relacjach bliskich, charakteryzujący się dążeniem do samowystarczalności oraz unikaniem emocjonalnej intymności i zależności od innych. Osoba prezentująca ten styl…

Unikanie

Grupa - Pojęcia podstawowe

Unikanie to powszechny mechanizm radzenia sobie, polegający na świadomym lub nieświadomym odsuwaniu się od sytuacji, miejsc, osób, wspomnień czy emocji, które wywołują lęk, dyskomfort bądź poczucie zagrożenia. Działanie to…

Uogólnione zaburzenie lękowe (GAD)

Grupa - Zaburzenia i stany psychiczne

Uogólnione zaburzenie lękowe (GAD) to stan charakteryzujący się przewlekłym, nadmiernym i trudnym do opanowania lękiem oraz nieustannym zamartwianiem się różnymi codziennymi sprawami, takimi jak zdrowie, finanse, praca czy…

Upamiętnienie

Grupa - Metody i techniki pomocy

Upamiętnienie to świadome działanie, rytuał lub gest mający na celu zachowanie i pielęgnowanie pamięci o zmarłej osobie, utraconej relacji bądź istotnym etapie życia. Stanowi ono ważny element procesu żałoby i adaptacji do…

Uprzedzenie

Grupa - Relacje, rodzina i tożsamość

Uprzedzenie to utrwalona, zazwyczaj negatywna postawa emocjonalna i oceniająca wobec określonej grupy społecznej lub jej poszczególnych członków, ukształtowana przed zebraniem rzetelnych informacji. Zjawisko to opiera się na…

Uraz moralny

Grupa - Trauma, kryzys i strata

Uraz moralny to głęboka rana psychiczna i egzystencjalna, która powstaje wskutek popełnienia, niezapobieżenia lub bycia świadkiem czynów drastycznie naruszających podstawowe zasady etyczne jednostki. Doświadczenie to niszczy…

Urojenia

Grupa - Zaburzenia i stany psychiczne

Urojenia to fałszywe przekonania i sądy, które nie znajdują potwierdzenia w obiektywnej rzeczywistości, lecz osoba je wygłaszająca pozostaje przekonana o ich prawdziwości. Myśli te są niepodatne na racjonalną perswazję ani na…

Usprawiedliwianie

Grupa - Nastrój, rozwój i uważność

Usprawiedliwianie to czynność poznawcza lub komunikacyjna polegająca na podawaniu racji, motywów i okoliczności mających na celu umniejszenie winy bądź wykazanie słuszności określonego zachowania. Proces ten może odnosić się do…