Słownik pojęć

Konflikt w zespole to stan dynamicznego napięcia wywołany sprzecznością potrzeb, interesów, wartości, celów lub sposobów działania pomiędzy członkami jednej grupy zadaniowej. Zjawisko to pojawia się naturalnie na różnych etapach…

Konflikt w związku to naturalna sytuacja w relacji partnerskiej, w której dochodzi do zderzenia odmiennych potrzeb, oczekiwań, wartości lub sposobów interpretowania rzeczywistości. Choć bywa postrzegany negatywnie, sam w sobie…

Konflikt zadaniowy to merytoryczna różnica zdań lub rozbieżność opinii między członkami zespołu, dotycząca celów, priorytetów, metod pracy lub standardów wykonania danego przedsięwzięcia. W przeciwieństwie do konfliktu…

Konformizm to zjawisko psychologiczne i społeczne polegające na zmianie własnych opinii, postaw lub zachowań pod wpływem rzeczywistego bądź wyobrażonego nacisku ze strony grupy. Stanowi powszechny mechanizm adaptacyjny, który…

Konsekwencje wychowawcze to przewidywalne, bezpośrednie i logicznie powiązane z działaniem rezultaty zachowania dziecka, które służą nauce odpowiedzialności oraz zrozumieniu granic społecznych. W odróżnieniu od kary, która często…

Konsensus to proces oraz rezultat podejmowania decyzji grupowych, w którym wypracowane rozwiązanie jest akceptowalne dla wszystkich członków zespołu, nawet jeśli nie stanowi dla każdego opcji idealnej. W odróżnieniu od głosowania…

Konsultacja psychologiczna to wstępne, profesjonalne spotkanie z psychologiem, którego celem jest omówienie bieżących trudności, zrozumienie sytuacji życiowej oraz określenie adekwatnych form dalszego wsparcia. Może mieć…

Kontrakt psychologiczny to nieformalny, niepisany zbiór wzajemnych oczekiwań, przekonań i zobowiązań istniejących między pracownikiem a pracodawcą. Wykracza on poza formalną umowę o pracę i dotyczy takich kwestii, jak lojalność…

Kontrakt terapeutyczny to formalne lub ustne porozumienie zawierane na początku procesu psychoterapii między klientem a terapeutą, określające ramy i zasady wspólnej pracy. Precyzuje cele terapeutyczne, częstotliwość i czas…

Kontrola bodźców to kluczowa technika behawioralna stosowana w terapii poznawczo-behawioralnej bezsenności (CBT-I), której celem jest odbudowanie silnego, automatycznego skojarzenia łóżka i sypialni ze snem, a nie ze stanem…

Kontrola przymusowa to powtarzalny wzorzec zachowań w relacji, polegający na systematycznym ograniczaniu wolności, niezależności oraz poczucia własnej wartości drugiej osoby. Sprawca stosuje manipulację, izolację od bliskich…

Kora przedczołowa to najbardziej rozwinięta ewolucyjnie część płata czołowego mózgu, odpowiadająca za tak zwane wyższe funkcje poznawcze oraz wykonawcze. Odgrywa kluczową rolę w świadomym planowaniu złożonych działań…

Kortyzol to naturalny hormon steroidowy wytwarzany przez korę nadnerczy, potocznie nazywany hormonem stresu. Pełni kluczową rolę w przystosowywaniu organizmu do obciążeń psychicznych i fizycznych, mobilizując energię w sytuacjach…

Koszmary pourazowe to powtarzające się, niezwykle wyraziste i obciążające sny, których treść lub ładunek emocjonalny wiążą się bezpośrednio bądź pośrednio z przeżytym wydarzeniem o charakterze traumatycznym. Stanowią one…

Krańcowy błąd atrybucji to zniekształcenie poznawcze polegające na odmiennym interpretowaniu zachowań członków grupy własnej oraz grupy obcej. Pozytywne działania własnej grupy wyjaśnia się stałymi cechami wewnętrznymi, a…

Kreatywność to zdolność jednostki do generowania pomysłów, rozwiązań lub koncepcji, które są zarazem nowe i użyteczne w określonym kontekście. Osoba wykazująca tę właściwość potrafi przełamywać schematy myślowe, łączyć odległe…

Krytyka to proces analizy, oceny oraz wyrażania opinii na temat zachowania, działań, wytworów lub postaw danej osoby bądź grupy. Komunikat krytyczny może mieć charakter konstruktywny, gdy dostarcza informacji zwrotnej…

Kryzys adaptacyjny to stan przejściowego napięcia emocjonalnego i trudności w codziennym funkcjonowaniu, będący bezpośrednią reakcją na znaczącą zmianę życiową, stresujące wydarzenie lub dotkliwą stratę. Może pojawić się w…

Kryzys ćwierćwiecza to okres nasilonych wątpliwości, lęku i zagubienia, występujący u młodych dorosłych najczęściej między dwudziestym a trzydziestym rokiem życia. Związany jest z koniecznością wejścia w pełną samodzielność…

Kryzys egzystencjalny to stan głębokiego niepokoju i zagubienia psychicznego, w którym człowiek zaczyna intensywnie kwestionować dotychczasowy sens życia, własne wybory oraz fundamentalne wartości. Zjawisko to wiąże się z…

Kryzys psychiczny to przejściowy stan głębokiego załamania równowagi emocjonalnej, w którym dotychczasowe sposoby radzenia sobie ze stresem okazują się niewystarczające wobec skali doświadczanych trudności. Może zostać wywołany…

Kryzys tożsamości to okres intensywnych wątpliwości i niepewności dotyczących tego, kim się jest, jakie wartości się wyznaje oraz jakie role społeczne chce się pełnić w życiu. Zjawisko to polega na zachwianiu spójnego obrazu…

Kryzys w związku to przedłużający się okres nasilonych trudności, napięcia i emocjonalnego oddalenia między partnerami, w którym dotychczasowe zasady wspólnego funkcjonowania przestają się sprawdzać. Stanowi moment przełomowy dla…

Kryzys wieku średniego to stan emocjonalnego i egzystencjalnego przełomu, pojawiający się zazwyczaj między czterdziestym a pięćdziesiątym piątym rokiem życia. Wiąże się z głęboką refleksją nad dotychczasowymi osiągnięciami…

Kryzys zawodowy to stan silnego dyskomfortu, wyczerpania i zagubienia związany z wykonywaną pracą, ścieżką kariery lub utratą zatrudnienia. Wiąże się z poczuciem utknięcia w martwym punkcie, brakiem perspektyw rozwoju…

Kryzys życiowy to przejściowy stan głębokiego zachwiania równowagi psychicznej, w którym dotychczasowe sposoby radzenia sobie z trudnościami przestają wystarczać. Pojawia się zazwyczaj pod wpływem nagłych wydarzeń, poważnych…

Kultura nadgodzin to zespół niepisanych norm i oczekiwań w środowisku zawodowym, w którym regularna praca ponad ustalony wymiar czasu oraz stała dyspozycyjność są uznawane za główny wyznacznik zaangażowania i lojalności…

Kultura obwiniania to dysfunkcyjny model funkcjonowania organizacji lub zespołu, w którym w sytuacji wystąpienia błędu uwaga skupia się na szukaniu i karaniu winnych, a nie na analizie przyczyn problemu i wyciąganiu wniosków.…

Kultura organizacyjna to unikalny zespół wartości, przekonań, norm oraz wzorców zachowań, które są podzielane przez członków danej firmy lub instytucji. Wyznacza ona niepisane reguły współpracy, komunikacji i podejmowania…

Lęk to naturalny, złożony stan emocjonalny, który stanowi odpowiedź psychiki i ciała na przewidywane lub wyobrażone zagrożenie. W przeciwieństwie do strachu, który pojawia się w obliczu bezpośredniego i realnego…