Słownik pojęć

Obciążenie opiekuna to wielowymiarowy zespół obciążeń emocjonalnych, fizycznych, społecznych i finansowych, jakich doświadcza osoba sprawująca długotrwałą opiekę nad przewlekle chorym, z niepełnosprawnością lub niesamodzielnym…

Objawy psychosomatyczne to w pełni rzeczywiste dolegliwości i symptomy cielesne, na których powstawanie, zaostrzenie lub podtrzymywanie kluczowy wpływ wywierają czynniki psychiczne, w tym przewlekły stres, tłumione emocje…

Objawy somatyczne lęku to fizjologiczne reakcje ciała na odczuwane zagrożenie, wynikające z automatycznego pobudzenia autonomicznego układu nerwowego. W sytuacji silnego stresu lub ataku paniki organizm natychmiast mobilizuje się…

Objawy somatyczne żałoby to naturalne, fizjologiczne reakcje organizmu na bolesne doświadczenie straty bliskiej osoby lub istotnej wartości życiowej. Głęboki ból emocjonalny nie ogranicza się wyłącznie do sfery psychicznej, lecz…

Obraz ciała to wielowymiarowe doświadczenie psychiczne, które obejmuje sposób postrzegania, wyobrażania sobie oraz oceniania własnego wyglądu, sprawności i granic fizycznych. Składa się z komponentu poznawczego, czyli przekonań…

Obwinianie ofiary to zjawisko psychologiczne i społeczne, polegające na przypisywaniu osobie poszkodowanej odpowiedzialności lub współwiny za doznaną krzywdę, przemoc bądź nieszczęśliwy wypadek. Otoczenie doszukuje się przyczyn…

Ocena to akt poznawczy polegający na przypisaniu wartości, znaczenia lub określonych cech osobom, zjawiskom, zachowaniom bądź przedmiotom. Proces ten opiera się na porównaniu obserwowanych faktów z przyjętymi normami, standardami…

Ocena neuropsychologiczna to specjalistyczne badanie diagnostyczne, którego celem jest określenie związku między funkcjonowaniem mózgu a procesami poznawczymi, emocjami i zachowaniem człowieka. Pozwala szczegółowo sprawdzić…

Ocena potrzeb to ustrukturyzowany proces diagnozy doraźnej, polegający na szybkim zidentyfikowaniu bezpośrednich zagrożeń, zasobów oraz priorytetowych form wsparcia dla osoby w kryzysie. Stanowi pierwszy i kluczowy krok w…

Odpoczynek to stan celowego obniżenia aktywności lub zmiany jej charakteru, który umożliwia organizmowi regenerację sił fizycznych oraz odzyskanie równowagi emocjonalnej i poznawczej. Nie oznacza wyłącznie bezczynności czy snu…

Odporność psychiczna to dynamiczny proces oraz zdolność człowieka do konstruktywnego radzenia sobie ze stresem, przeciwnościami losu, kryzysami życiowymi i traumatycznymi wydarzeniami. Nie oznacza braku trudnych emocji, smutku…

Odpowiedzialność to gotowość i zdolność osoby do ponoszenia konsekwencji własnych decyzji, słów, zaniechań oraz podejmowanych działań. Pojęcie to łączy się z uznaniem własnego sprawstwa w kształtowaniu relacji i realizowaniu…

Odpowiedzialność lidera to całościowe zobowiązanie osoby zarządzającej za podejmowane decyzje, atmosferę w zespole, standardy komunikacji oraz tworzenie bezpiecznych i efektywnych warunków pracy. Wykracza ona poza samą kontrolę…

Odrealnienie to stan zmienionego postrzegania rzeczywistości, w którym otaczający świat wydaje się obcy, sztuczny, zamglony lub pozbawiony głębi. Osoba doświadczająca tego zjawiska ma poczucie, że obserwuje codzienne otoczenie…

Odrętwienie emocjonalne to stan psychiczny charakteryzujący się znacznym osłabieniem, stępieniem lub czasową niezdolnością do odczuwania emocji, zarówno tych trudnych, jak i przyjemnych. Osoba doświadczająca tego stanu może czuć…

Odroczenie zamartwiania to technika poznawczo-behawioralna polegająca na świadomym wyznaczeniu określonego, ograniczonego czasu w ciągu dnia na analizowanie trudnych myśli i powstrzymywaniu się od roztrząsania obaw w pozostałych…

Odrzucenie społeczne to doświadczenie wykluczenia, ignorowania lub niezaakceptowania jednostki przez grupę, społeczność bądź bliską osobę. Stan ten dotyka fundamentalnej ludzkiej potrzeby przynależności, rodząc poczucie…

Offboarding to kompleksowy i zaplanowany proces formalnego oraz relacyjnego zakończenia współpracy między pracownikiem a organizacją. Obejmuje zarówno czynności administracyjno-prawne, jak rozliczenie sprzętu i dokumentów, jak i…

Ofiarność to gotowość do bezinteresownego działania na rzecz innych osób, grupy lub dobra wspólnego, często z gotowością do ponoszenia osobistych kosztów, wysiłku bądź rezygnacji z wygody. W psychologii pojęcie to łączy się z…

Okno tolerancji to pojęcie z zakresu neurobiologii i psychoterapii, które określa optymalny przedział pobudzenia układu nerwowego, w którym człowiek potrafi efektywnie przetwarzać bodźce, regulować emocje i racjonalnie myśleć. W…

Okres przejściowy to etap w życiu człowieka pomiędzy zakończeniem dotychczasowego etapu a ukształtowaniem się nowej równowagi, w którym wcześniejsze sposoby funkcjonowania przestają wystarczać, a nowe nawyki i role nie są jeszcze…

Onboarding to ustrukturyzowany proces adaptacji nowego pracownika w organizacji, mający na celu sprawne wdrożenie go w obowiązki zawodowe, kulturę firmy, zasady współpracy oraz strukturę zespołu. Obejmuje zarówno formalne…

Opóźniona żałoba to zjawisko psychologiczne polegające na przesunięciu w czasie pełnej reakcji emocjonalnej po stracie bliskiej osoby lub innej istotnej wartości. Bezpośrednio po bolesnym wydarzeniu człowiek może zachowywać…

Optymizm to względnie stała dyspozycja psychiczna lub sposób myślenia charakteryzujący się tendencją do oczekiwania pomyślnych zdarzeń oraz pozytywnych rezultatów podejmowanych działań. Osoba reprezentująca takie podejście…

Organizowanie grupy to proces strukturyzowania działań zbiorowych, obejmujący podział ról, ustalanie norm, wyznaczanie celów oraz koordynację zasobów w celu sprawnej realizacji określonych zadań. Działanie to polega na…

Oś podwzgórze-przysadka-nadnercza (HPA) to kluczowy układ neuroendokrynny, który koordynuje biologiczną reakcję organizmu na stres i zagrożenie. Pod wpływem obciążenia podwzgórze wysyła sygnał do przysadki, a ta pobudza korę…

Osobowość to względnie stała i unikalna dla każdego człowieka organizacja cech psychicznych, wzorców myślenia, odczuwania oraz zachowania, która kształtuje jego relacje z otoczeniem i sposób radzenia sobie z wyzwaniami. Powstaje…

Osobowość paranoiczna to utrwalony wzorzec funkcjonowania psychicznego, charakteryzujący się wszechobecną nieufnością oraz podejrzliwością wobec innych osób. Motywy działania otoczenia są przez osobę z tym rysem interpretowane…