Objawy psychosomatyczne

Objawy psychosomatyczne to w pełni rzeczywiste dolegliwości i symptomy cielesne, na których powstawanie, zaostrzenie lub podtrzymywanie kluczowy wpływ wywierają czynniki psychiczne, w tym przewlekły stres, tłumione emocje, nierozwiązane konflikty wewnętrzne oraz traumatyczne doświadczenia. Ciało i psychika stanowią nierozerwalną całość, a układ nerwowy reaguje na przeciążenie psychiczne reakcjami somatycznymi.

Dolegliwości te nie są udawane, lecz stanowią autentyczny wyraz reakcji organizmu na długotrwałe napięcie psychiczne i brak równowagi emocjonalnej.

Jak psychika wpływa na funkcjonowanie ciała?

Organizm człowieka funkcjonuje jako zintegrowana całość biologiczno-psychiczna, w której procesy myślowe, wspomnienia i stany emocjonalne bezustannie oddziałują na fizjologię narządów wewnętrznych. Objawy psychosomatyczne rozwijają się zazwyczaj na skutek długotrwałej aktywacji współczulnego układu nerwowego oraz hormonalnej osi stresu. Pod wpływem tłumionego lęku, złości, przewlekłego żalu lub chronicznego przeciążenia dochodzi do ciągłego wyrzutu hormonów stresowych, co bezpośrednio modyfikuje napięcie mięśniowe, przyspiesza akcję serca, zmienia rytm oddechu i zakłóca naturalną motorykę przewodu pokarmowego. Ciało komunikuje w ten namacalny sposób przeciążenie emocjonalne, którego psychika nie jest w stanie w danym momencie samodzielnie przetworzyć.

Najczęstsze przejawy zaburzeń psychosomatycznych

Reakcje somatyczne wywołane czynnikami emocjonalnymi mogą dotyczyć wielu układów w ciele człowieka:

• Układ pokarmowy – bóle brzucha, skurcze jelit, wzdęcia, nudności lub nawracająca niestrawność;
• Układ mięśniowo-szkieletowy – przewlekłe bóle karku, pleców, szczękościsk oraz napięciowe bóle głowy;
• Układ krążenia – przyspieszone bicie serca, uczucie ucisku w klatce piersiowej czy skoki ciśnienia;
• Układ oddechowy i skóra – płytki oddech, uczucie guli w gardle, nasilenie świądu lub wyprysków skórnych.

Współpraca medycyny i psychoterapii

Podstawowym elementem skutecznego radzenia sobie z dolegliwościami psychosomatycznymi jest pełne zrozumienie, że objawy te są w pełni realne, a nie wyobrażone, i powodują autentyczne cierpienie chorego. Profesjonalna psychoterapia, na przykład w nurcie integracyjnym, poznawczo-behawioralnym lub podczas przetwarzania trudnych doświadczeń metodą EMDR, umożliwia bezpieczne zidentyfikowanie zablokowanych emocji, naukę regulacji napięcia w ciele oraz przerwanie błędnego koła lęku przed kolejnymi nawrotami dolegliwości.

Kiedy należy zgłosić się do lekarza i specjalisty?

Każdy nawracający objaw somatyczny wymaga w pierwszej kolejności dokładnej diagnostyki u lekarza, aby wykluczyć pierwotne schorzenia organiczne. Dopiero po wykluczeniu przyczyn medycznych właściwym krokiem jest podjęcie psychoterapii i psychoedukacji.