W kryzysie i zagrożeniu życia dzwoń 112. Wsparcie dla Osób Dorosłych 800 70 2222. Kryzysowy Telefon Zaufania: 116 123. Niebieska Linia 800 120 002. Więcej numerów

Słownik

Słownik pojęć

Tu wyjaśniam prostym językiem pojęcia, które pojawiają się w poradnikach - od stresu i lęku po metody pomocy. Wybierz literę, grupę albo wpisz słowo, którego szukasz.

43 hasła

Szukaj w słowniku (można użyć wyrażenia regularnego)

Grupa

Hasło Definicja

Adaptacja

Grupa - Trauma, kryzys i strata

Adaptacja to naturalny proces psychologiczny i behawioralny, w którym człowiek stopniowo dopasowuje swoje emocje, sposób myślenia oraz codzienne nawyki do zmieniających się warunków otoczenia lub nowych sytuacji życiowych.…

Adaptacja społeczna

Grupa - Relacje, rodzina i tożsamość

Adaptacja społeczna to proces dostosowywania się jednostki do norm, zasad, ról oraz oczekiwań panujących w określonym środowisku lub grupie. Zjawisko to obejmuje przyswajanie wzorców zachowań, które ułatwiają codzienne…

Adaptacja zawodowa

Grupa - Praca i organizacje

Adaptacja zawodowa to proces przystosowania się osoby do wymagań, obowiązków, standardów oraz kultury organizacyjnej obowiązującej na danym stanowisku pracy. Obejmuje ona zarówno opanowanie niezbędnych umiejętności merytorycznych…

ADHD u dorosłych

Grupa - Zaburzenia i stany psychiczne

ADHD u dorosłych to zespół neurorozwojowy charakteryzujący się odmiennym sposobem przetwarzania bodźców oraz specyficznym funkcjonowaniem układu nerwowego, który wpływa na regulację uwagi, impulsywność i poziom pobudzenia. Nie…

Adrenalina

Grupa - Stres, lęk i ciało

Adrenalina to hormon wytwarzany przez nadnercza oraz neuroprzekaźnik, który odpowiada za natychmiastową mobilizację organizmu w reakcji na stres, nagłe zagrożenie lub intensywny wysiłek fizyczny. Pod jej wpływem serce zaczyna bić…

Adultyzm

Grupa - Relacje, rodzina i tożsamość

Adultyzm to forma uprzedzenia i systemowej dyskryminacji dzieci oraz młodzieży ze strony dorosłych, oparta na założeniu, że dorośli posiadają wyższą wartość i wyłączne prawo do podejmowania decyzji. Postawa ta wyraża się w…

Afekt

Grupa - Objawy i reakcje emocjonalne

Afekt to krótkotrwały, intensywny stan emocjonalny, który pojawia się gwałtownie w odpowiedzi na silny bodziec zewnętrzny lub wewnętrzny. Stan ten charakteryzuje się wyrazistą ekspresją mimiczną, ruchową oraz nagłą reakcją…

Ageizm

Grupa - Relacje, rodzina i tożsamość

Ageizm to dyskryminacja, uprzedzenie oraz stereotypizacja osób wyłącznie ze względu na ich wiek metrykalny. Zjawisko to najczęściej dotyka osoby starsze, przejawiając się w postrzeganiu ich jako niesamodzielnych lub biernych…

Agorafobia

Grupa - Zaburzenia i stany psychiczne

Agorafobia to zaburzenie lękowe charakteryzujące się nasilonym lękiem przed przebywaniem w miejscach lub sytuacjach, z których szybkie wydostanie się mogłoby być trudne, wstydliwe lub w których uzyskanie natychmiastowej pomocy…

Agresja

Grupa - Objawy i reakcje emocjonalne

Agresja to każde świadome lub impulsywne zachowanie fizyczne, słowne bądź relacyjne, którego celem lub skutkiem jest naruszenie granic, zadanie bólu, wyrządzenie szkody albo zastraszenie innej osoby. W psychologii wyraźnie…

Akceptacja

Grupa - Nastrój, rozwój i uważność

Akceptacja to postawa psychologiczna polegająca na świadomym uznawaniu bieżących faktów, emocji oraz myśli dokładnie takimi, jakimi się pojawiają, bez prób ich natychmiastowego tłumienia czy wypierania. Stanowi ona fundament…

Akceptacja bólu

Grupa - Stres, lęk i ciało

Akceptacja bólu to psychologiczna postawa polegająca na świadomym dopuszczeniu obecności nieprzyjemnych doznań fizycznych bez podejmowania nieustannej, wyczerpującej walki z ich istnieniem. Nie oznacza ona rezygnacji, poddania…

Akceptacja choroby

Grupa - Trauma, kryzys i strata

Akceptacja choroby to wieloetapowy proces psychologiczny polegający na uznaniu faktu diagnozy oraz realnych ograniczeń wynikających ze stanu zdrowia, bez popadania w bezradność czy negację. Nie oznacza ona kapitulacji ani…

Aktywizacja behawioralna

Grupa - Metody i techniki pomocy

Aktywizacja behawioralna to ustrukturyzowana metoda psychoterapeutyczna, która polega na stopniowym zwiększaniu zaangażowania w wartościowe, przyjemne i celowe czynności w celu przerwania błędnego koła wycofania oraz poprawy…

Aktywizacja społeczna

Grupa - Praca i organizacje

Aktywizacja społeczna to ogół zorganizowanych działań i procesów mających na celu pobudzenie jednostek lub grup do aktywności, samodzielności oraz pełnego uczestnictwa w życiu społecznym i zawodowym. Obejmuje rozwijanie…

Aktywne słuchanie

Grupa - Metody i techniki pomocy

Aktywne słuchanie to ustrukturyzowana technika komunikacyjna polegająca na pełnym skupieniu uwagi na rozmówcy, intencjonalnym powstrzymaniu się od oceniania oraz regularnym upewnianiu się, czy właściwie odczytujemy przekazywane…

Aleksytymia

Grupa - Objawy i reakcje emocjonalne

Aleksytymia to cecha osobowości lub stan psychiczny objawiający się wyraźną trudnością w rozpoznawaniu, różnicowaniu oraz słownym opisywaniu własnych emocji i stanów wewnętrznych. Osoby z tym rysem często interpretują…

Altruizm wzajemny

Grupa - Relacje, rodzina i tożsamość

Altruizm wzajemny to mechanizm zachowania społecznego, w którym jednostka podejmuje działania na rzecz innej osoby kosztem własnych zasobów, opierając się na oczekiwaniu późniejszej wzajemności. W psychologii ewolucyjnej i…

Ambicja

Grupa - Nastrój, rozwój i uważność

Ambicja to względnie trwała dyspozycja osobowościowa przejawiająca się w dążeniu do osiągania wyznaczonych celów, doskonalenia umiejętności oraz zdobywania sukcesu i uznania społecznego. W psychologii postrzega się ją jako…

Ambiwalencja emocjonalna

Grupa - Objawy i reakcje emocjonalne

Ambiwalencja emocjonalna to jednoczesne doświadczanie sprzecznych uczuć, postaw lub motywacji wobec tej samej osoby, sytuacji, zjawiska albo podejmowanej decyzji życiowej. Stan ten przejawia się na przykład jednoczesnym…

Ambiwertyk

Grupa - Relacje, rodzina i tożsamość

Ambiwertyk to osoba wykazująca zrównoważony profil na wymiarze introwersji i ekstrawersji, łącząca cechy obu tych typów osobowości w zależności od sytuacji. W psychologii różnic indywidualnych ambiwersja opisuje większość…

Analiza funkcjonalna

Grupa - Proces pomocy psychologicznej

Analiza funkcjonalna to metoda badania zachowania polegająca na dokładnym opisie sytuacji wyzwalającej, samej reakcji człowieka oraz bezpośrednich i długofalowych konsekwencji tego działania. Pomaga ona zrozumieć, dlaczego dana…

Anhedonia

Grupa - Objawy i reakcje emocjonalne

Anhedonia to stan psychiczny charakteryzujący się znacznym osłabieniem lub całkowitą utratą zdolności do odczuwania przyjemności, radości oraz satysfakcji z aktywności, które dotychczas były dla danej osoby źródłem zadowolenia.…

Apatia

Grupa - Objawy i reakcje emocjonalne

Apatia to stan psychiczny charakteryzujący się wyraźnym spadkiem motywacji, obojętnością emocjonalną oraz brakiem zainteresowania sprawami, które wcześniej sprawiały przyjemność lub angażowały uwagę. Osoba doświadczająca apatii…

Archetyp

Grupa - Pojęcia podstawowe

Archetyp to pierwotny, uniwersalny wzorzec myślenia, przeżywania i zachowania, obecny w psychice ludzkiej niezależnie od kultury czy epoki. Pojęcie to wywodzi się z psychologii głębi, gdzie zostało opisane jako element…

Asertywność

Grupa - Pojęcia podstawowe

Asertywność to umiejętność psychospołeczna polegająca na otwartym, bezpośrednim i uczciwym wyrażaniu własnych myśli, emocji, potrzeb oraz przekonań, przy jednoczesnym poszanowaniu praw i granic innych ludzi. Nie jest ona wrodzoną…

Aspiracje

Grupa - Nastrój, rozwój i uważność

Aspiracje to pragnienia, zamierzenia oraz dążenia jednostki ukierunkowane na osiągnięcie określonych celów życiowych, edukacyjnych, zawodowych lub osobistych. W ujęciu psychologicznym odzwierciedlają one system wartości…

Atak paniki

Grupa - Pojęcia podstawowe

Atak paniki to nagły, gwałtowny epizod obezwładniającego lęku i silnego dyskomfortu psychofizycznego, który osiąga szczytowe nasilenie w ciągu kilku minut i zazwyczaj samoistnie ustępuje po kilkunastu lub kilkudziesięciu…

Atrakcyjność interpersonalna

Grupa - Relacje, rodzina i tożsamość

Atrakcyjność interpersonalna to pozytywne nastawienie do drugiej osoby, obejmujące tendencję do poszukiwania z nią kontaktu, lubienia jej oraz wchodzenia w bliższe relacje. Pojęcie to opisuje siłę przyciągania między ludźmi…

Atrybucja wewnętrzna

Grupa - Pojęcia podstawowe

Atrybucja wewnętrzna to proces wnioskowania o przyczynach zachowania danej osoby lub własnego postępowania poprzez przypisywanie ich czynnikom podmiotowym. Do czynników tych zalicza się cechy osobowości, zdolności, motywację…