Adultyzm

Adultyzm to forma uprzedzenia i systemowej dyskryminacji dzieci oraz młodzieży ze strony dorosłych, oparta na założeniu, że dorośli posiadają wyższą wartość i wyłączne prawo do podejmowania decyzji. Postawa ta wyraża się w lekceważeniu opinii, uczuć i potrzeb młodych osób wyłącznie z racji ich wieku. W ujęciu psychologicznym adultyzm ogranicza rozwój poczucia autonomii, podmiotowości oraz sprawczości u dzieci. Przejawia się w autorytarnym stylu wychowania, braku dialogu oraz narzucaniu woli bez uwzględnienia perspektywy rozwijającego się człowieka.

Przejawy adultyzmu w rodzinie i edukacji

Adultyzm manifestuje się w codziennych relacjach międzypokoleniowych w domu, szkole oraz przestrzeni publicznej. Do typowych form tego zjawiska należą:

• Unieważnianie emocji – traktowanie problemów młodych osób jako błahych lub niepoważnych z powodu braku doświadczenia życiowego.
• Brak partycypacji – podejmowanie decyzji bezpośrednio dotyczących dziecka bez wysłuchania jego zdania.
• Przekonanie o nieomylności – odrzucanie racji młodego człowieka na podstawie argumentu o starszeństwie.

Wpływ adultyzmu na dorosłe życie

Doświadczenie nadmiernej kontroli i braku szacunku w dzieciństwie może rzutować na funkcjonowanie w dorosłości. Osoby wychowane w atmosferze adultyzmu często zmagają się z trudnościami w stawianiu granic, uległością wobec autorytetów lub lękiem przed wyrażaniem własnego zdania. Bywa to również źródłem niepewności w podejmowaniu samodzielnych decyzji życiowych i zawodowych.

Budowanie relacji opartych na podmiotowości

Podejście partnerskie w relacji z młodymi ludźmi polega na aktywnym słuchaniu i poszanowaniu ich granic. Uznanie prawa dziecka do wyrażania emocji sprzyja kształtowaniu odpowiedzialności i poczucia własnej wartości. Dorośli mogą pełnić rolę przewodników, którzy wyznaczają bezpieczne ramy bez stosowania przymusu i unieważniania.

Kiedy warto skonsultować się ze specjalistą

Konsultacja psychoterapeutyczna jest pomocna dla dorosłych osób, które chcą przepracować trudne doświadczenia z okresu dorastania i zredukować schematy podporządkowania. Rodzice mogą skorzystać ze wsparcia w celu wypracowania wspierających metod wychowawczych. W sytuacji występowania przemocy domowej wsparcie świadczy Ogólnopolskie Pogotowie dla Ofiar Przemocy w Rodzinie Niebieska Linia pod numerem 800 120 002.