Ageizm

Ageizm to dyskryminacja, uprzedzenie oraz stereotypizacja osób wyłącznie ze względu na ich wiek metrykalny. Zjawisko to najczęściej dotyka osoby starsze, przejawiając się w postrzeganiu ich jako niesamodzielnych lub biernych, lecz może dotyczyć również młodzieży i młodych dorosłych, których kompetencje bywają podważane. W ujęciu psychologicznym ageizm wpływa negatywnie na poczucie sprawczości, samoocenę oraz motywację do uczestnictwa w życiu społecznym i zawodowym. Uwewnętrznienie stereotypów wiekowych bywa wiązane ze spadkiem dobrostanu psychicznego oraz pogorszeniem funkcjonowania poznawczego.

Formy i przejawy ageizmu

Ageizm manifestuje się na poziomie postaw indywidualnych, języka potocznego oraz praktyk instytucjonalnych. Do typowych przejawów tego zjawiska należą:

• Dyskryminacja na rynku pracy – pomijanie osób starszych w procesach rekrutacyjnych lub szkoleniach ze względu na datę urodzenia.
• Język protekcjonalny – zwracanie się do dorosłych osób starszych w sposób infantylizujący, przypominający komunikację z dziećmi.
• Ignorowanie w opiece medycznej – bagatelizowanie dolegliwości i przypisywanie wszelkich objawów wyłącznie naturalnemu procesowi starzenia się.

Psychologiczne skutki dyskryminacji wiekowej

Doświadczanie wykluczenia z powodu wieku może wywoływać przewlekły stres, poczucie bezużyteczności oraz spadek nastroju. Osoby spotykające się z uprzedzeniami często ograniczają aktywność społeczną, co pogłębia poczucie samotności. Według części badaczy uwewnętrzniony ageizm sprawia, że jednostka zaczyna spełniać negatywne oczekiwania otoczenia, co może osłabiać motywację do dbania o zdrowie i rehabilitację.

Przeciwdziałanie stereotypom wiekowym

Działania międzypokoleniowe oraz edukacja sprzyjają przełamywaniu barier i budowaniu wzajemnego szacunku. Wspólne inicjatywy łączące osoby w różnym wieku pomagają w weryfikacji błędnych założeń na temat starości. Rzetelne przedstawianie różnorodności stylów życia seniorów w mediach pozwala na budowanie realistycznego obrazu późnej dorosłości.

Kiedy warto skonsultować się ze specjalistą

Wsparcie psychologiczne jest wskazane, gdy doświadczenie wykluczenia wiekowego lub lęk przed starzeniem się wywołują kryzys tożsamości, stany lękowe lub objawy depresyjne. Psychoterapia ułatwia odnalezienie sensu i satysfakcji na danym etapie życia. W kryzysie emocjonalnym można skorzystać z całodobowego telefonu zaufania 800 70 2222.