Atak paniki

Atak paniki to nagły, gwałtowny epizod obezwładniającego lęku i silnego dyskomfortu psychofizycznego, który osiąga szczytowe nasilenie w ciągu kilku minut i zazwyczaj samoistnie ustępuje po kilkunastu lub kilkudziesięciu minutach. Pojawia się często bez uchwytnej, racjonalnej przyczyny zewnętrznej.

Stan ten wiąże się z gwałtowną aktywacją układu współczulnego, wywołując intensywne reakcje somatyczne, takie jak duszność, kołatanie serca oraz obawę przed utratą kontroli, szaleństwem lub nagłą śmiercią.

Doświadczenie ostrego napadu paniki jest jednym z najbardziej przerażających stanów emocjonalnych, jednak sam w sobie zwykle nie zagraża życiu i po pewnym czasie ustępuje.

Objawy somatyczne i psychiczne

Gwałtowny wyrzut hormonów stresu wywołuje szereg gwałtownych reakcji fizjologicznych organizmu, do których należą:

• Układ krążenia i oddechowy: przyspieszone bicie serca, ból lub ucisk w klatce piersiowej, płytki oddech i hiperwentylacja.
• Ciało i zmysły: drżenie kończyn, obfite pocenie się, zawroty głowy, uczucie dławienia w gardle oraz uderzenia gorąca lub dreszcze.
• Sfera poznawcza: derealizacja (wrażenie nierealności otoczenia), depersonalizacja (poczucie obcości własnego ciała) oraz paniczny lęk przed zawałem serca.

Atak paniki a kryzys psychiczny

Warto odróżnić te dwa stany. Atak paniki jest krótkotrwałym, ostrym incydentem fizjologicznym trwającym zazwyczaj od kilku do kilkudziesięciu minut. Z kolei kryzys psychiczny to przedłużający się, wielotygodniowy stan załamania dotychczasowych mechanizmów radzenia sobie, wywołany trudnym wydarzeniem życiowym, takim jak żałoba czy rozwód.

Doraźne techniki samopomocowe

Podczas napadu pomocne jest uregulowanie oddechu poprzez wydłużenie fazy wydechu, co hamuje hiperwentylację. Skuteczne bywa również uziemienie zmysłowe, polegające na skupieniu uwagi na dotyku stóp o podłoże lub wymienieniu pięciu przedmiotów w zasięgu wzroku.

Kiedy konieczna jest diagnoza lekarska i psychoterapia

Każdy pierwszy incydent z silnym bólem w klatce piersiowej i dusznością wymaga pilnej konsultacji z lekarzem lub wykonania badań diagnostycznych w celu wykluczenia schorzeń kardiologicznych. Gdy badania wykluczą podłoże somatyczne, podstawową formą leczenia lęku panicznego staje się psychoterapia (np. poznawczo-behawioralna lub EMDR). Jeśli objawy somatyczne nasilają się gwałtownie i budzą podejrzenie zawału lub stanowią bezpośrednie zagrożenie życia i zdrowia, należy niezwłocznie wezwać pogotowie pod numerem alarmowym 112.