Słownik pojęć

Potrzeba potwierdzenia to psychologiczna skłonność do uzależniania własnego poczucia wartości, kompetencji oraz słuszności podejmowanych decyzji od aprobaty i opinii innych ludzi. Osoba odczuwająca tę potrzebę nieustannie szuka…

Potrzeba poznania to psychologiczna tendencja do poszukiwania, rozumienia i strukturyzowania informacji o otaczającym świecie oraz własnym doświadczeniu. Osoba o silnej potrzebie tego rodzaju chętnie angażuje się w zadania…

Potrzeby ludzkie to podstawowe stany braku, których zaspokojenie jest warunkiem niezbędnym do przetrwania, prawidłowego rozwoju biologicznego, psychicznego oraz społecznego jednostki. W psychologii stanowią one pierwotne źródło…

Poufność zawodowa to etyczny i prawny obowiązek specjalisty polegający na zachowaniu w tajemnicy wszelkich informacji uzyskanych od klienta podczas konsultacji psychologicznej lub psychoterapii. Stanowi ona fundament relacji…

Powrót do aktywności to stopniowy proces wznawiania codziennych ról, obowiązków zawodowych, kontaktów społecznych oraz zainteresowań po przebytym kryzysie psychicznym, somatycznym lub stracie. Polega na uważnym odbudowywaniu…

Poziom aspiracji to stopień trudności celów, które jednostka stawia sobie przed przystąpieniem do realizacji określonego zadania, uwzględniając ocenę własnych możliwości oraz dotychczasowe doświadczenia. W psychologii pojęcie to…

Praca asynchroniczna to model organizacji zadań i komunikacji w zespole, w którym poszczególne osoby wykonują obowiązki i wymieniają informacje w różnym czasie, bez konieczności jednoczesnej obecności czy natychmiastowej reakcji.…

Praca emocjonalna to niewidzialny, codzienny wysiłek związany z zarządzaniem własnymi i cudzymi emocjami, podtrzymywaniem relacji, dbaniem o atmosferę oraz koordynacją życia rodzinnego i domowego. Obejmuje pamiętanie o potrzebach…

Praca z oddechem to zbiór technik opartych na świadomej obserwacji, spowalnianiu i kontrolowaniu rytmu oddychania w celu regulacji układu nerwowego, obniżenia poziomu pobudzenia oraz redukcji napięcia psychofizycznego.…

Presja dostępności to zjawisko polegające na rzeczywistym lub domniemanym oczekiwaniu, że pracownik będzie stale osiągalny i gotowy do reagowania na wiadomości służbowe poza formalnymi godzinami pracy. Wiąże się z nawykiem…

Prezenteizm to zjawisko polegające na obecności w pracy pomimo choroby, złego samopoczucia fizycznego, wyczerpania psychicznego lub wyraźnie obniżonej zdolności do efektywnego działania. Pracownik stawia się na stanowisku lub…

Problem decyzyjny to sytuacja problemowa, w której osoba lub zespół staje przed koniecznością dokonania wyboru spośród co najmniej dwóch dostępnych wariantów działania, aby osiągnąć pożądany cel. Charakteryzuje się występowaniem…

Próg kliniczny to ustalona w standaryzowanych narzędziach diagnostycznych lub kwestionariuszach wartość graniczna, która pozwala odróżnić typowe, codzienne wahania samopoczucia od nasilenia objawów wymagających pogłębionej uwagi…

Projekcja to powszechny mechanizm obronny polegający na przypisywaniu innym osobom własnych, nieakceptowanych cech, pragnień, impulsów lub intencji. Zjawisko to pozwala jednostce na nieświadome oddalenie od siebie trudnych…

Projektowanie pracy to świadomy proces kształtowania struktury stanowiska, zakresu obowiązków, poziomu autonomii oraz warunków fizycznych i psychospołecznych, w jakich wykonywane są zadania zawodowe. Obejmuje ono określenie…

Prokrastynacja to nawykowe, nieuzasadnione odkładanie rozpoczęcia lub dokończenia zaplanowanych działań na później, mimo pełnej świadomości, że zwłoka przyniesie negatywne skutki, takie jak stres, poczucie winy czy gorsze…

Próżniactwo społeczne to zjawisko psychologiczne polegające na zmniejszaniu indywidualnego wysiłku podczas wykonywania zadania wspólnie z innymi osobami w porównaniu z pracą w pojedynkę. Tendencja ta pojawia się szczególnie…

Przebodźcowanie to stan psychofizycznego wyczerpania wynikający z napływu zbyt dużej ilości impulsów zmysłowych, emocjonalnych lub poznawczych, których układ nerwowy nie jest w stanie na bieżąco przetworzyć i zintegrować. Może…

Przeciążenie to stan psychofizyczny, w którym łączna suma wymagań środowiskowych, obowiązków, docierających bodźców oraz przeżywanych emocji trwale przewyższa aktualne możliwości adaptacyjne i zasoby regeneracyjne organizmu. Może…

Przeciążenie pracą to zjawisko polegające na długotrwałym zachwianiu równowagi między zakresem, tempem i stopniem trudności obowiązków zawodowych a czasem, kompetencjami i zasobami psychofizycznymi pracownika. Pojawia się w…

Przekonania podstawowe to najgłębiej zakorzenione, utrwalone w toku życia założenia na temat samego siebie, innych ludzi oraz otaczającego świata. Kształtują się zazwyczaj we wczesnych latach pod wpływem relacji z bliskimi…

Przemoc psychiczna to powtarzające się, intencjonalne działanie lub zaniechanie, które narusza godność osobistą, poczucie bezpieczeństwa oraz granice psychiczne drugiego człowieka bez użycia siły fizycznej. Obejmuje m.in.…

Przepraszanie to akt komunikacyjny, w którym osoba uznaje swoją odpowiedzialność za wyrządzoną krzywdę, naruszenie norm lub wywołanie przykrości drugiej osobie oraz wyraża żal z tego powodu. Zjawisko to stanowi istotny element…

Przerwa zawodowa to czasowe powstrzymanie się od świadczenia pracy lub formalnego zatrudnienia, wynikające z przyczyn zdrowotnych, kryzysu osobistego, urlopu regeneracyjnego, opieki nad bliskimi bądź utraty etatu. Jest to okres…

Przetwarzanie traumy to terapeutyczny proces psychiczny, podczas którego bolesne, przytłaczające doświadczenie zostaje bezpiecznie zintegrowane w pamięci autobiograficznej człowieka. W wyniku traumatycznych zdarzeń wspomnienia…

Przewlekły ból to dolegliwość bólowa utrzymująca się lub nawracająca przez okres dłuższy niż trzy miesiące, wykraczająca poza typowy czas gojenia tkanek. Przestaje pełnić wyłącznie funkcję ostrzegawczą, stając się odrębnym…

Przygnębienie to stan obniżonego nastroju, charakteryzujący się poczuciem smutku, spadkiem energii życiowej, zniechęceniem oraz osłabieniem radości z codziennych aktywności. Stan ten stanowi zazwyczaj przejściową reakcję…

Przypominanie to proces poznawczy polegający na wydobywaniu zmagazynowanych informacji z pamięci długotrwałej do pamięci roboczej lub bieżącej świadomości. Zjawisko to zachodzi pod wpływem określonych wskazówek kontekstowych lub…

Przywództwo to proces społeczny, w którym dana osoba wywiera wpływ na innych ludzi w celu realizacji określonych celów grupowych lub organizacyjnych. Zjawisko to opiera się na relacjach interpersonalnych, wzajemnym zaufaniu oraz…

Psychoedukacja to usystematyzowane przekazywanie rzetelnej wiedzy na temat psychiki, natury trudności emocjonalnych, mechanizmów powstawania objawów oraz dostępnych metod pomocy. Stanowi integralny element nowoczesnego wsparcia…