Stres, lęk i ciało

Obraz ciała to wielowymiarowe doświadczenie psychiczne, które obejmuje sposób postrzegania, wyobrażania sobie oraz oceniania własnego wyglądu, sprawności i granic fizycznych. Składa się z komponentu poznawczego, czyli przekonań…

Odpoczynek to stan celowego obniżenia aktywności lub zmiany jej charakteru, który umożliwia organizmowi regenerację sił fizycznych oraz odzyskanie równowagi emocjonalnej i poznawczej. Nie oznacza wyłącznie bezczynności czy snu…

Oś podwzgórze-przysadka-nadnercza (HPA) to kluczowy układ neuroendokrynny, który koordynuje biologiczną reakcję organizmu na stres i zagrożenie. Pod wpływem obciążenia podwzgórze wysyła sygnał do przysadki, a ta pobudza korę…

Pamięć robocza to układ poznawczy odpowiedzialny za tymczasowe przechowywanie i jednoczesne przetwarzanie informacji niezbędnych do wykonywania bieżących, złożonych zadań umysłowych. Umożliwia ona logiczne myślenie, rozumienie…

Przebodźcowanie to stan psychofizycznego wyczerpania wynikający z napływu zbyt dużej ilości impulsów zmysłowych, emocjonalnych lub poznawczych, których układ nerwowy nie jest w stanie na bieżąco przetworzyć i zintegrować. Może…

Reakcja opieki i sprzymierzenia to wzorzec reakcji na stres, polegający na chronieniu potomstwa oraz poszukiwaniu wsparcia społecznego w obliczu zagrożenia. W przeciwieństwie do konfrontacji lub ucieczki mechanizm ten opiera się…

Reakcja walki i ucieczki to fizjologiczna odpowiedź organizmu na postrzegane zagrożenie, przygotowująca ciało do podjęcia konfrontacji lub oddalenia się z niebezpiecznego miejsca. W trakcie tego procesu dochodzi do gwałtownego…

Rekonsolidacja pamięci to neurobiologiczny proces, w którym uprzednio utrwalone i stabilne wspomnienie po jego ponownym przywołaniu staje się chwilowo labilne, czyli podatne na modyfikację i aktualizację. Mózg otwiera wówczas tak…

Rekonwalescencja to stopniowy okres powrotu do zdrowia, sprawności fizycznej oraz równowagi psychicznej po przebytej chorobie, urazie, zabiegu operacyjnym lub zaostrzeniu dolegliwości. W tym czasie organizm odbudowuje nadwątlone…

Rytm dobowy to naturalny, biologiczny cykl zmian w funkcjonowaniu organizmu, powtarzający się regularnie w przybliżeniu co 24 godziny pod wpływem wewnętrznego zegara biologicznego oraz czynników zewnętrznych, głównie światła i…

Somatyzacja to proces psychologiczny i fizjologiczny, w którym tłumione lub nieuświadomione napięcie emocjonalne, stres oraz lęk manifestują się pod postacią realnych dolegliwości ze strony ciała. Układ nerwowy w odpowiedzi na…

Stres to nieswoista reakcja organizmu na wszelkie stawiane mu wymagania, bodźce zakłócające równowagę lub sytuacje postrzegane jako zagrażające. Stan ten mobilizuje układ nerwowy oraz hormonalny do adaptacji i poradzenia sobie z…

Stres cyfrowy to stan psychicznego i fizjologicznego przeciążenia wywołany nadmiernym korzystaniem z technologii informacyjnych, stałą dostępnością online oraz koniecznością nieustannego przetwarzania powiadomień. Pojawia się…

Stres kumulacyjny to stan narastającego obciążenia psychofizycznego, który wynika z nakładania się wielu drobnych, powtarzających się czynników stresogennych w dłuższym okresie. Pojedyncze trudności mogą wydawać się błahe, jednak…

Styl radzenia sobie to względnie stała, indywidualna tendencja osoby do stosowania określonych strategii w sytuacjach postrzeganych jako trudne lub zagrażające. Obejmuje poznawcze i behawioralne wysiłki podejmowane w celu…

Szukanie zapewnień to powtarzające się zachowanie mające na celu natychmiastowe zredukowanie lęku, wątpliwości lub dyskomfortu wywołanego poczuciem niepewności. Osoba doświadczająca silnego niepokoju pyta bliskich o potwierdzenie…

Tryb przetrwania to stan przewlekłej mobilizacji układu nerwowego, w którym cała energia i zasoby psychiczne człowieka zostają podporządkowane jednemu celowi: przetrwaniu odczuwanego zagrożenia lub przeciążenia. W tym stanie…

Układ nerwowy autonomiczny to kluczowa część układu nerwowego człowieka, która odpowiada za mimowolną regulację podstawowych procesów życiowych, takich jak rytm serca, ciśnienie krwi, oddychanie, trawienie oraz gospodarka…

Warunkowanie lęku to podstawowy proces uczenia się emocjonalnego, w którym początkowo obojętny bodziec zaczyna wywoływać reakcję lękową na skutek wielokrotnego lub jednorazowego, silnego skojarzenia z sytuacją zagrażającą, urazem…

Współregulacja to proces, w którym układ nerwowy jednej osoby reaguje na sygnały wysyłane przez drugą osobę, wspierając odzyskiwanie równowagi fizjologicznej oraz poczucia bezpieczeństwa. Zjawisko to zachodzi w sposób w dużej…

Wygaszanie lęku to neurobiologiczny i behawioralny proces uczenia się, w którym organizm stopniowo przestaje reagować lękiem na bodziec uprzednio kojarzony z niebezpieczeństwem. Zjawisko to nie polega na wykasowaniu dawnej…

Zachowania zabezpieczające to działania podejmowane przez osobę doświadczającą lęku w celu zapobieżenia wyobrażonemu niebezpieczeństwu, zminimalizowania dyskomfortu lub ukrycia objawów zdenerwowania przed otoczeniem. Mogą…

Zaufanie do ciała to stan psychiczny i somatyczny, w którym człowiek potrafi odbierać, rozumieć i akceptować sygnały płynące z własnego organizmu bez lęku, że zwiastują one niebezpieczeństwo lub chorobę. Oznacza to zdolność do…