Nastrój, rozwój i uważność

Motywacja zewnętrzna to rodzaj motywacji, w którym bodźcem do podjęcia lub kontynuowania działania są czynniki pochodzące z otoczenia, takie jak nagrody rzeczowe, oceny, presja społeczna czy obawa przed karą. W psychologii…

Nagradzanie to procedura polegająca na dostarczeniu osobie pożądanego bodźca lub gratyfikacji w odpowiedzi na określone zachowanie w celu zwiększenia częstości jego występowania. W psychologii behawioralnej i poznawczej zjawisko…

Naśladownictwo to proces uczenia się i adaptacji polegający na obserwowaniu zachowań innych osób oraz ich powtarzaniu we własnym działaniu. Mechanizm ten stanowi istotny element rozwoju społecznego, umożliwiając przyswajanie…

Nastrój to względnie trwały, uogólniony stan emocjonalny o umiarkowanym nasileniu, który tworzy tło dla bieżącego spostrzegania świata, myślenia oraz podejmowania decyzji. W odróżnieniu od emocji, które są krótkotrwałe…

Nawyk to utrwalony, wyuczony i w znacznym stopniu zautomatyzowany schemat zachowania, który uruchamia się samoczynnie w odpowiedzi na określone bodźce środowiskowe lub wewnętrzne. Powstaje w wyniku wielokrotnego powtarzania…

Ocena to akt poznawczy polegający na przypisaniu wartości, znaczenia lub określonych cech osobom, zjawiskom, zachowaniom bądź przedmiotom. Proces ten opiera się na porównaniu obserwowanych faktów z przyjętymi normami, standardami…

Odpowiedzialność to gotowość i zdolność osoby do ponoszenia konsekwencji własnych decyzji, słów, zaniechań oraz podejmowanych działań. Pojęcie to łączy się z uznaniem własnego sprawstwa w kształtowaniu relacji i realizowaniu…

Ofiarność to gotowość do bezinteresownego działania na rzecz innych osób, grupy lub dobra wspólnego, często z gotowością do ponoszenia osobistych kosztów, wysiłku bądź rezygnacji z wygody. W psychologii pojęcie to łączy się z…

Okno tolerancji to pojęcie z zakresu neurobiologii i psychoterapii, które określa optymalny przedział pobudzenia układu nerwowego, w którym człowiek potrafi efektywnie przetwarzać bodźce, regulować emocje i racjonalnie myśleć. W…

Optymizm to względnie stała dyspozycja psychiczna lub sposób myślenia charakteryzujący się tendencją do oczekiwania pomyślnych zdarzeń oraz pozytywnych rezultatów podejmowanych działań. Osoba reprezentująca takie podejście…

Pesymizm to tendencja do przewidywania niekorzystnego obrotu spraw oraz interpretowania zdarzeń w sposób negatywny. Osoba przejawiająca tę dyspozycję często zakłada niepowodzenie własnych działań i obawia się trudności nawet w…

Poczucie skuteczności to wewnętrzne przekonanie człowieka o własnej zdolności do pomyślnego zrealizowania określonego zadania, pokonania przeszkód lub poradzenia sobie z nowym wyzwaniem. Koncepcja ta odnosi się do zaufania we…

Podejmowanie decyzji to proces poznawczy i emocjonalny, polegający na dokonaniu świadomego wyboru jednej z dostępnych opcji działania na podstawie własnych potrzeb, wartości oraz przewidywanych konsekwencji. Wymaga zebrania i…

Poświęcenie to dobrowolne zrezygnowanie z własnych potrzeb, celów lub dóbr na rzecz innych osób, określonych idei bądź nadrzędnych wartości. W psychologii postawa ta bywa analizowana zarówno jako dojrzały przejaw altruizmu, jak i…

Potrzeba bezpieczeństwa to podstawowy stan psychiczny i fizyczny, polegający na dążeniu jednostki do stabilności, przewidywalności otoczenia oraz ochrony przed zagrożeniami. Obejmuje ona wolność od lęku, poczucie pewności…

Potrzeba poznania to psychologiczna tendencja do poszukiwania, rozumienia i strukturyzowania informacji o otaczającym świecie oraz własnym doświadczeniu. Osoba o silnej potrzebie tego rodzaju chętnie angażuje się w zadania…

Potrzeby ludzkie to podstawowe stany braku, których zaspokojenie jest warunkiem niezbędnym do przetrwania, prawidłowego rozwoju biologicznego, psychicznego oraz społecznego jednostki. W psychologii stanowią one pierwotne źródło…

Poziom aspiracji to stopień trudności celów, które jednostka stawia sobie przed przystąpieniem do realizacji określonego zadania, uwzględniając ocenę własnych możliwości oraz dotychczasowe doświadczenia. W psychologii pojęcie to…

Reaktancja psychologiczna to stan emocjonalnego i motywacyjnego oporu, który pojawia się w momencie, gdy człowiek dostrzega zagrożenie dla swojej wolności wyboru lub swobody działania. Gdy ktoś próbuje narzucić określone…

Rozwój potraumatyczny to zjawisko wystąpienia pozytywnych zmian psychologicznych w wyniku podjętych wysiłków zmagania się z wysoce stresującym, kryzysowym lub traumatycznym doświadczeniem życiowym. Nie oznacza on braku cierpienia…

Samodyscyplina to zdolność do konsekwentnego kierowania własnym zachowaniem, uwagą i decyzjami w zgodzie z wyznaczonymi celami lub wartościami, pomimo chwilowego braku chęci, spadku motywacji czy pokusy natychmiastowej nagrody.…

Samokontrola to zdolność osoby do świadomego kierowania własnymi reakcjami, emocjami oraz zachowaniami w celu realizacji wyznaczonych celów. Mechanizm ten umożliwia powstrzymanie impulsywnych działań oraz odroczenie…

Samoocena to uogólniona postawa wobec samego siebie, obejmująca zbiór sądów, przekonań oraz emocjonalnych ocen dotyczących własnej wartości, możliwości i cech. Osoba o określonym poziomie samooceny przypisuje sobie pewien stopień…

Samooszukiwanie to proces psychologiczny polegający na nieświadomym lub częściowo świadomym zniekształcaniu rzeczywistości w celu ochrony własnego samopoczucia, samooceny lub redukcji dysonansu poznawczego. Osoba stosująca ten…

Samospełniające się proroctwo to zjawisko psychologiczne, w którym początkowo fałszywe lub bezpodstawne przekonanie na temat przyszłości wywołuje zachowania prowadzące do jego urzeczywistnienia. Mechanizm ten polega na tym, że…

Samostanowienie to proces podejmowania niezależnych decyzji dotyczących własnego życia, celów oraz wyznawanych wartości bez ulegania zewnętrznym naciskom. Pojęcie to opisuje stan, w którym osoba podejmuje świadome wybory i ponosi…

Samousprawiedliwienie to proces poznawczy, w którym osoba poszukuje racjonalnych motywów i okoliczności łagodzących dla własnych zachowań, błędów lub decyzji sprzecznych z wyznawanymi wartościami. Działanie to służy ochronie…

Samowiedza to uporządkowany zbiór informacji, przekonań i sądów, jakie osoba posiada na temat własnych cech, możliwości, ograniczeń oraz motywów działania. Stanowi ona poznawczy komponent struktury Ja, który pozwala jednostce…

Strefa komfortu to stan psychiczny oraz przestrzeń codziennego funkcjonowania, w której człowiek czuje się bezpiecznie, a podejmowane działania są dobrze znane i przewidywalne. W tych warunkach poziom lęku oraz napięcia pozostaje…

Świadomość emocji to umiejętność zauważania, identyfikowania i rozumienia własnych stanów uczuciowych w chwili, gdy się pojawiają. Obejmuje zdolność do trafnego nazywania przeżywanych emocji, obserwowania towarzyszących im doznań…