Stres, lęk i ciało

Adrenalina to hormon wytwarzany przez nadnercza oraz neuroprzekaźnik, który odpowiada za natychmiastową mobilizację organizmu w reakcji na stres, nagłe zagrożenie lub intensywny wysiłek fizyczny. Pod jej wpływem serce zaczyna bić…

Akceptacja bólu to psychologiczna postawa polegająca na świadomym dopuszczeniu obecności nieprzyjemnych doznań fizycznych bez podejmowania nieustannej, wyczerpującej walki z ich istnieniem. Nie oznacza ona rezygnacji, poddania…

Aura migrenowa to zespół odwracalnych i przejściowych objawów neurologicznych, które najczęściej pojawiają się na krótko przed wystąpieniem bólu głowy lub rozwijają się w trakcie jego trwania. Najczęstszą postacią aury są…

Autosugestia to proces psychologiczny polegający na wywieraniu wpływu na własne myśli, stany emocjonalne, przekonania oraz reakcje fizjologiczne za pomocą powtarzanych twierdzeń lub wyobrażeń. Zjawisko to opiera się na zdolności…

Bilans energii w kontekście psychologicznym to świadome zestawienie codziennych wydatków energii psychofizycznej z zasobami oraz możliwościami regeneracyjnymi organizmu. Obejmuje monitorowanie obciążeń wynikających z pracy…

Centralna sensytyzacja to stan nadmiernej pobudliwości i przewrażliwienia ośrodkowego układu nerwowego, w którym bodźce czuciowe są odbierane przez mózg ze zwielokrotnioną siłą. W tym mechanizmie neurony w rdzeniu kręgowym i…

Choroba autoimmunologiczna to przewlekły stan chorobowy, w którym układ odpornościowy błędnie rozpoznaje własne komórki, tkanki lub narządy jako obce i wytwarza przeciwko nim odpowiedź zapalną. Zamiast chronić organizm przed…

Choroba nowotworowa to ogólne określenie grupy schorzeń charakteryzujących się niekontrolowanym podziałem i wzrostem nieprawidłowych komórek organizmu, które mogą naciekać sąsiednie tkanki oraz tworzyć przerzuty w odległych…

Chronotyp to uwarunkowana genetycznie, indywidualna preferencja dotycząca pory snu i aktywności w ciągu doby, odzwierciedlająca wewnętrzny rytm biologiczny człowieka. Określa on, w jakich godzinach dana osoba osiąga naturalny…

Ciało migdałowate to parzysta, owalna struktura układu limbicznego w mózgu, która odgrywa kluczową rolę w przetwarzaniu emocji, ze szczególnym uwzględnieniem strachu, złości i poczucia zagrożenia. Działa niczym wewnętrzny system…

Czynniki podtrzymujące lęk to nawykowe reakcje, schematy myślenia i wzorce zachowań, które sprawiają, że niepokój nie wygasa samoistnie, lecz utrwala się mimo braku realnego niebezpieczeństwa. Mechanizmy te utwierdzają człowieka…

Fibromialgia to przewlekły zespół chorobowy charakteryzujący się uogólnionym bólem układu mięśniowo-szkieletowego, przewlekłym zmęczeniem, zaburzeniami snu oraz zwiększoną wrażliwością tkanek na dotyk i ucisk. Dolegliwościom…

Funkcje wykonawcze to zaawansowany zestaw procesów poznawczych zarządzanych głównie przez płaty czołowe mózgu, które odpowiadają za świadomą kontrolę, planowanie i celowe kierowanie własnym zachowaniem. Umożliwiają one…

Funkcjonalne objawy neurologiczne to dolegliwości ze strony układu nerwowego, które wynikają z zaburzeń w jego działaniu i przesyłaniu sygnałów, a nie z trwałego, strukturalnego uszkodzenia tkanek mózgu czy nerwów. Osoba…

Hipnoza to stan zmodyfikowanej świadomości charakteryzujący się głębokim skupieniem uwagi, wyciszeniem zewnętrznych bodźców oraz zwiększoną podatnością na sugestie. Wbrew powszechnym mitom osoba w transie hipnotycznym zachowuje…

Hipokamp to niewielka parzysta struktura anatomiczna zlokalizowana w płacie skroniowym mózgu, będąca kluczową częścią układu limbicznego. Odpowiada przede wszystkim za konsolidację pamięci, czyli proces przenoszenia informacji z…

Interocepcja to zmysł wewnętrzny umożliwiający odbieranie, rozpoznawanie i interpretowanie sygnałów płynących z narządów wewnętrznych oraz tkanek ciała. Pozwala człowiekowi rejestrować bicie serca, rytm oddechu, napięcie…

Katastrofizacja to zniekształcenie poznawcze polegające na automatycznym przewidywaniu najgorszego możliwego scenariusza oraz przecenianiu prawdopodobieństwa i skali negatywnych konsekwencji nadchodzących zdarzeń. Osoba…

Katastrofizacja bólu to utrwalony wzorzec poznawczo-emocjonalny, który polega na nadmiernym skupianiu się na dolegliwościach bólowych, wyolbrzymianiu ich groźby oraz poczuciu całkowitej bezradności wobec ich doświadczania. Osoba…

Koncentracja to zdolność poznawcza polegająca na świadomym kierowaniu, skupianiu i utrzymywaniu uwagi na określonym zadaniu, obiekcie lub myśli przez określony czas, przy jednoczesnym ignorowaniu bodźców rozpraszających. Jest…

Kora przedczołowa to najbardziej rozwinięta ewolucyjnie część płata czołowego mózgu, odpowiadająca za tak zwane wyższe funkcje poznawcze oraz wykonawcze. Odgrywa kluczową rolę w świadomym planowaniu złożonych działań…

Kortyzol to naturalny hormon steroidowy wytwarzany przez korę nadnerczy, potocznie nazywany hormonem stresu. Pełni kluczową rolę w przystosowywaniu organizmu do obciążeń psychicznych i fizycznych, mobilizując energię w sytuacjach…

Lęk neurotyczny to stan przewlekłego niepokoju i napięcia, który jest niewspółmierny do obiektywnego zagrożenia zewnętrznego lub pojawia się bez uchwytnej przyczyny. W ujęciu psychologicznym bywa rozumiany jako przejaw…

Lęk przed lękiem to stan lęku antycypacyjnego, w którym człowiek odczuwa ciągły niepokój przed ponownym pojawieniem się silnego strachu, ataku paniki lub trudnych doznań cielesnych. Obawa ta skupia się na samej możliwości…

Lęk realny to naturalna i adekwatna reakcja emocjonalna na rzeczywiste, dające się zidentyfikować zagrożenie pochodzące ze środowiska zewnętrznego. Stan ten pełni funkcję adaptacyjną, ponieważ informuje osobę o niebezpieczeństwie…

Migrena to przewlekła choroba neurologiczna charakteryzująca się napadowymi, silnymi bólami głowy, które najczęściej mają charakter jednostronny, tętniący i trwają od kilku do kilkudziesięciu godzin. Bólowi często towarzyszą…

Multitasking to potoczne określenie wielozadaniowości, polegające w rzeczywistości na szybkim, ciągłym przełączaniu uwagi z jednej czynności na drugą, a nie równoległym ich przetwarzaniu przez mózg. Chociaż może stwarzać pozorne…

Neuroplastyczność to naturalna zdolność mózgu oraz całego układu nerwowego do ciągłej zmiany, reorganizacji połączeń komórkowych i adaptacji pod wpływem nowych doświadczeń, uczenia się oraz terapii. Oznacza to, że ludzki mózg…

Niewidoczna choroba to przewlekły stan zdrowotny, zaburzenie lub niepełnosprawność, które nie dają wyraźnych, łatwo dostrzegalnych z zewnątrz objawów fizycznych. Mimo że osoba zmagająca się z takim schorzeniem może wyglądać na w…

Niewyspanie to stan fizjologicznego i psychicznego deficytu wynikający ze zbyt krótkiego, przerywanego lub nieodpowiednio regenerującego snu. Wpływa ono bezpośrednio na funkcjonowanie całego organizmu, obniżając poziom energii…