Plan bezpieczeństwa

Plan bezpieczeństwa to pisemny, ustrukturyzowany zbiór kroków i strategii radzenia sobie, opracowany w celu zapobiegania zagrożeniu życia lub zdrowia w sytuacji gwałtownego pogorszenia stanu psychicznego. Zawiera on listę indywidualnych sygnałów ostrzegawczych zwiastujących kryzys, techniki samouspokojenia, a także numery telefonów do zaufanych osób bliskich i instytucji pomocowych.

Narzędzie to tworzy się najczęściej wspólnie ze specjalistą w chwilach względnej stabilności emocjonalnej. Dzięki temu w momencie silnego napięcia lub myśli rezygnacyjnych człowiek nie musi improwizować, lecz ma pod ręką jasne, bezpieczne wytyczne postępowania.

Czym jest i czemu służy plan bezpieczeństwa?

Plan bezpieczeństwa jest ustrukturyzowanym, praktycznym narzędziem profilaktycznym, powszechnie stosowanym w kryzysach emocjonalnych oraz stanach nasilonych myśli rezygnacyjnych. W chwili skrajnego cierpienia ból psychiczny zawęża pole świadomości i znacząco utrudnia racjonalne podejmowanie decyzji. Zapisany wcześniej dokument działa wówczas jak przejrzysta mapa drogowa, prowadząca krok po kroku od prostych działań samouspokajających aż po bezpieczny kontakt ze specjalistyczną pomocą.

Z jakich elementów składa się plan kryzysowy?

Dobry plan ma formę czytelnej listy i obejmuje zazwyczaj następujące punkty:

• Wczesne sygnały ostrzegawcze – myśli, emocje, zmiany nastroju lub nawyki (np. izolacja, bezsenność), które wskazują na zbliżający się kryzys.
• Indywidualne strategie radzenia sobie – czynności odwracające uwagę lub redukujące napięcie bez udziału innych osób (np. spacer, słuchanie muzyki, ćwiczenia oddechowe).
• Kontakty do bliskich i bezpieczne miejsca – lista osób, z którymi można porozmawiać lub miejsc, w których można przebywać, by poczuć się pewniej.
• Zabezpieczenie otoczenia – usunięcie z zasięgu ręki niebezpiecznych przedmiotów mogących posłużyć do samookaleczenia.
• Kontakty do profesjonalistów – telefony zaufania, adresy ośrodków interwencji kryzysowej oraz poradni.

Jak prawidłowo korzystać z przygotowanego planu?

Dokument powinien znajdować się w łatwo dostępnym miejscu – w portfelu, na szafce nocnej lub jako notatka w telefonie. Warto podzielić się jego treścią z zaufaną osobą lub terapeutą. Plan należy regularnie weryfikować i aktualizować, sprawdzając, czy zapisane strategie nadal przynoszą ulgę.

Kiedy szukać natychmiastowej pomocy medycznej?

Gdy stan emocjonalny pogarsza się pomimo wykorzystania kolejnych etapów planu, a nasilone cierpienie uniemożliwia codzienne funkcjonowanie, niezbędny jest pilny kontakt z lekarzem psychiatrą lub zgłoszenie się do szpitalnego oddziału ratunkowego. W sytuacji, gdy kryzys gwałtownie eskaluje, pojawia się bezpośredni impuls odebrania sobie życia i zachodzi bezpośrednie zagrożenie zdrowia lub życia, należy bez chwili wahania zadzwonić pod numer alarmowy 112. Całodobowo i bezpłatnie działa też Centrum Wsparcia dla Osób Dorosłych w Kryzysie Psychicznym: 800 70 2222.