Psychoza

Psychoza to stan zaburzenia psychicznego, w którym dochodzi do utraty lub poważnego zniekształcenia kontaktu z rzeczywistością. Osoba w stanie psychotycznym doświadcza trudności w odróżnieniu własnych przeżyć wewnętrznych od tego, co dzieje się obiektywnie w jej otoczeniu.

Podstawowymi przejawami psychozy są zazwyczaj omamy, czyli fałszywe spostrzeżenia zmysłowe, oraz urojenia, czyli błędne, niepodatne na racjonalne argumenty przekonania. Stan ten może mieć charakter epizodyczny lub stanowić element przewlekłych zaburzeń psychicznych.

Na czym polega stan psychotyczny

Stan psychotyczny oznacza głęboką dezorganizację sposobu myślenia, postrzegania świata i zachowania osoby. W tym stanie granica między światem wewnętrznym a zewnętrznym zaciera się, przez co myśli, lęki czy wyobrażenia są odbierane jako obiektywne fakty. Osoba w psychozie z reguły nie ma świadomości chorobowości swoich doznań, co sprawia, że próby racjonalnego przekonywania przez otoczenie bywają nieskuteczne i mogą nasilać nieufność oraz poczucie zagrożenia.

Główne objawy psychozy

Objawy psychozy dzieli się najczęściej na symptomy wytwórcze oraz zaburzenia procesów poznawczych i emocjonalnych. W przebiegu epizodu obserwuje się:

• Omamy (halucynacje), czyli doznania zmysłowe pojawiające się bez zewnętrznego bodźca, najczęściej słuchowe lub wzrokowe,
• Urojenia, czyli sztywne, fałszywe przekonania, na przykład poczucie bycia śledzonym lub posiadania niezwykłej misji,
• Dezorganizację myślenia i mowy, objawiającą się nielogicznymi wypowiedziami lub gubieniem wątku,
• Zmiany w zachowaniu, takie jak wycofanie społeczne, pobudzenie lub zastyganie w bezruchu.

Potencjalne źródła i uwarunkowania

Przyczyny wystąpienia psychozy bywają zróżnicowane i obejmują czynniki biologiczne, genetyczne oraz somatyczne. Według części badaczy istotną rolę odgrywają zaburzenia przekaźnictwa dopaminergicznego w określonych strukturach mózgu. Epizod psychotyczny może pojawić się w przebiegu schizofrenii, zaburzeń afektywnych dwubiegunowych, ciężkiej depresji, a także pod wpływem skrajnego stresu czy długotrwałej deprywacji snu.

Kiedy pilnie wezwać pomoc

Pomoc medyczna i psychiatryczna w przypadku epizodu psychotycznego powinna być zorganizowana natychmiast, gdyż wczesne rozpoczęcie leczenia ma duże znaczenie dla powrotu do równowagi. Osoba w tym stanie może podejmować działania niebezpieczne dla siebie lub otoczenia z powodu odczuwanego lęku czy treści urojeniowych. W bezpośrednim zagrożeniu życia lub zdrowia należy zadzwonić pod numer 112. Wsparcia informacyjnego oraz pomocy w kryzysie udziela również całodobowy telefon zaufania pod numerem 800 70 2222.