Flashback przed sesją EMDR – co zrobić teraz

W takiej chwili umysł może mieszać dawny obraz, dźwięk lub napięcie z tym, co dzieje się teraz. Nie musisz od razu rozstrzygać, co dokładnie się wydarzyło ani dlaczego wspomnienie wróciło. Najważniejsze jest odzyskanie orientacji i poinformowanie osoby prowadzącej terapię.

Co zrobić w pierwszych minutach?

1. Zatrzymaj się i oprzyj stopy o podłogę. Jeśli stoisz lub idziesz, usiądź w miejscu, w którym możesz spokojnie pozostać przez kilka minut.
2. Powiedz na głos, gdzie jesteś. Najpierw wróć do miejsca, daty i faktu, że teraz jesteś poza tamtym wydarzeniem.
3. Skieruj uwagę na otoczenie. Nazwij kilka rzeczy, które widzisz, dźwięki, które słyszysz, oraz fakturę przedmiotu trzymanego w dłoni.
4. Uspokój tempo oddechu. Nie próbuj oddychać idealnie. Wystarczy łagodny wdech i nieco spokojniejszy, dłuższy wydech.
5. Przekaż informację terapeutce lub terapeucie. Możesz napisać: „Pojawił się flashback przed terapią. Jestem teraz w takim miejscu i potrzebuję ustalić, co dalej”.

W pracy z osobami, które doświadczają flashbacku przed EMDR, często widzę, że dodatkowe napięcie wywołuje myśl: „Skoro wspomnienie wróciło, sesja będzie za trudna”. Sama obecność wspomnienia nie przesądza o przebiegu spotkania. To ważna informacja dla osoby prowadzącej, ponieważ na początku sesji można omówić aktualny stan, tempo pracy i potrzebę zajęcia się najpierw stabilizacją.

Co robić w kolejnych godzinach lub tego dnia?

Nie musisz szczegółowo analizować wspomnienia. Wystarczy krótka notatka: co działo się tuż przed flashbackiem, co pojawiło się w odczuciach i co pomogło wrócić do teraźniejszości. Taka informacja może ułatwić rozmowę podczas konsultacji.

Skontaktuj się z osobą prowadzącą terapię przed spotkaniem, jeśli flashback nadal trwa, powtarza się albo wywołuje silne pobudzenie. Nie trzeba automatycznie odwoływać sesji, ale nie trzeba też zmuszać się do pracy nad wspomnieniem. Warto wspólnie ustalić, czy spotkanie powinno rozpocząć się od rozmowy i ćwiczeń pomagających odzyskać poczucie kontaktu z teraźniejszością.

Jeśli jest taka możliwość, pozostań w miejscu, w którym czujesz się mniej obciążone bodźcami. Powiadom zaufaną osobę, że przeżywasz trudny moment. Pomocne może być wykonywanie prostych, znanych czynności: przygotowanie napoju, spokojny spacer, prysznic, uporządkowanie najbliższej przestrzeni albo odpoczynek bez oglądania treści związanych z wydarzeniem.

Flashback przed terapią nie musi być tematem, z którym trzeba poradzić sobie samodzielnie przed wejściem do gabinetu. Możesz rozpocząć rozmowę od jednego zdania: „Nie wiem jeszcze, co się dzieje, ale wspomnienie jest teraz bardzo blisko”.

Czego dziś nie robić?

• Nie zmuszaj się do przypominania kolejnych szczegółów ani do odtwarzania całej historii.
• Nie wykonuj samodzielnie intensywnych ćwiczeń związanych z przetwarzaniem wspomnienia, jeśli nie zostały wcześniej omówione z terapeutą.
• Nie oceniaj siebie za to, że wspomnienie wróciło. Wstyd i krytykowanie siebie mogą zwiększać napięcie.
• Nie podejmuj ważnych decyzji w szczycie pobudzenia, jeśli możesz odłożyć je do czasu odzyskania większej orientacji.
• Nie prowadź samochodu ani nie obsługuj urządzeń, jeśli trudno rozpoznać miejsce, czas lub aktualną sytuację.

Kiedy nie czekać i szukać pomocy od razu?

Nie czekaj na zaplanowaną sesję, jeśli pojawia się poczucie bezpośredniego zagrożenia, myśli o samookaleczeniu lub odebraniu sobie życia, brak nadziei połączony z ryzykiem działania albo silna dezorientacja uniemożliwiająca zadbanie o podstawowe bezpieczeństwo. W takiej sytuacji zadzwoń pod 112 lub poproś zaufaną osobę, aby została z Tobą i pomogła wezwać pomoc.

Jeśli pojawia się silny ból lub ucisk w klatce piersiowej, nagła duszność albo omdlenie, zadzwoń pod 112. Takich objawów nie należy samodzielnie przypisywać flashbackowi.

Jeśli nagły powrót wspomnienia przed EMDR powtarza się, możesz omówić go podczas konsultacji psychologicznej. Konsultacja i terapia EMDR mogą rozpocząć się od spokojnego przyjrzenia się temu, co dzieje się teraz.