Jak wygląda sesja EMDR krok po kroku

Na spotkanie EMDR osoby dorosłe przychodzą z różnymi doświadczeniami. Czasem chodzi o jedno wyraźne zdarzenie, a czasem o długotrwałe napięcie, nadmierną czujność, unikanie określonych sytuacji albo problemy ze snem. Nie zawsze łatwo od razu nazwać problem. Można mieć poczucie, że ciało i emocje reagują mocniej, niż wynikałoby to z obecnej sytuacji.

Zanim zaczniesz

Nie musisz znać fachowych nazw ani umieć opowiedzieć wszystkiego od początku do końca. Wystarczy powiedzieć, co skłoniło Cię do szukania pomocy, co obecnie najbardziej utrudnia codzienne funkcjonowanie i czego obawiasz się w związku ze spotkaniem.

Praca metodą EMDR może dotyczyć wspomnień, aktualnych trudności albo przewidywanych sytuacji, które wywołują silne napięcie. Nie zawsze punktem wyjścia jest jedno zdarzenie. Czasem ważniejsze jest rozpoznanie, jakie obrazy, myśli, emocje i objawy fizyczne pojawiają się w określonych momentach.

Na początku omawia się także aktualną sytuację życiową. Znaczenie może mieć poziom przeciążenia, jakość snu, dostępne wsparcie i to, czy w danym momencie masz wystarczająco dużo zasobów, aby przyglądać się trudnym treściom. Zasoby to między innymi umiejętność uspokojenia się, kontakt z osobą wspierającą, poczucie wpływu i możliwość zauważania tego, co dzieje się tu i teraz.

W pracy z osobami zainteresowanymi EMDR często widzę, że największa obawa dotyczy konieczności szczegółowego opowiadania o wszystkim. Tymczasem rozmowa może być stopniowa. Najpierw ważne jest zrozumienie, co dzieje się obecnie i czego potrzebujesz, a dopiero później ustala się, czy oraz jak wracać do trudnych doświadczeń.

Przebieg sesji krok po kroku

1. Rozmowa i określenie celu

Spotkanie zaczyna się od rozmowy o tym, co sprowadza Cię do gabinetu lub na konsultację online. Możesz opowiedzieć o objawach, sytuacjach, których unikasz, wspomnieniach wracających bez zaproszenia albo reakcjach, których nie rozumiesz.

Wspólnie szuka się konkretnego celu pracy. Nie musi on brzmieć jak pełne wyjaśnienie całego życia. Czasem jest nim wspomnienie, które nadal wywołuje silne pobudzenie. Innym razem chodzi o reakcję na określony bodziec, poczucie zagrożenia, wstyd, bezsilność albo przekonanie o sobie, które utrudnia codzienne decyzje.

2. Sprawdzenie gotowości i przygotowanie

Zanim rozpocznie się przetwarzanie trudnego materiału, omawia się sposoby zauważania napięcia i powracania do teraźniejszości. Może pojawić się praca z oddechem, skupieniem uwagi albo wyobrażeniem miejsca, w którym łatwiej poczuć spokój. Nie chodzi o wymuszenie dobrego nastroju. Chodzi o to, aby rozpoznawać sygnały przeciążenia i mieć sposób na przerwę.

Na tym etapie możesz dowiedzieć się, jak będzie wyglądało ćwiczenie, jakie sygnały mogą się pojawić i jak powiedzieć, że chcesz zatrzymać proces. To ważna część pracy, a nie formalność do szybkiego pominięcia.

3. Wybór konkretnego tematu

Jeśli jest przestrzeń do rozpoczęcia właściwej pracy, wybiera się konkretny fragment doświadczenia. Może to być obraz, scena, myśl, emocja albo odczucie w ciele. Następnie przyglądasz się temu, co pojawia się teraz, bez konieczności tworzenia idealnie uporządkowanej opowieści.

Ważne jest odróżnienie przeszłego zdarzenia od obecnej chwili. To, że wspomnienie wywołuje dziś lęk lub napięcie, nie oznacza, że aktualnie wydarza się to samo. Podczas sesji sprawdza się, jak doświadczenie jest zapisane w pamięci i jakie znaczenie ma obecnie.

4. Stymulacja bilateralna

W EMDR wykorzystuje się stymulację bilateralną, czyli naprzemienną pracę lewej i prawej strony. Najczęściej mogą to być ruchy oczu podążających za bodźcem, ale w zależności od potrzeb stosuje się również dźwięki albo delikatne bodźce dotykowe. Sposób pracy ustala się indywidualnie.

Podczas krótkich serii możesz zauważać obrazy, myśli, emocje, wspomnienia lub objawy fizyczne. Nie trzeba ich analizować ani specjalnie wywoływać. Po każdej serii omawia się krótko, co się pojawiło, i sprawdza, co jest ważne w następnym momencie.

Nie jest to hipnoza i nie polega na utracie kontroli. Możesz wiedzieć, gdzie jesteś, słyszeć pytania i zatrzymać ćwiczenie. Nie chodzi też o odtwarzanie wspomnienia w identyczny sposób ani o zmuszanie się do przeżywania czegoś intensywniej.

5. Zakończenie i powrót do teraźniejszości

Sesja nie kończy się w przypadkowym momencie. Pod koniec sprawdza się, w jakim jesteś stanie i czy potrzebujesz dodatkowego uspokojenia. Możesz zostać poproszony lub poproszona o zauważenie otoczenia, oddechu, kontaktu stóp z podłogą albo innych sygnałów obecnej chwili.

Jeśli temat nie został jeszcze domknięty, nie oznacza to niepowodzenia. Czasem potrzebne jest zapisanie, co warto kontynuować, albo ustalenie, jak zadbać o siebie między spotkaniami. Następne spotkanie może rozpocząć się od sprawdzenia, co zmieniło się od poprzedniej sesji.

Jak możesz się czuć w trakcie i po spotkaniu?

Reakcje są różne. Podczas pracy może pojawić się smutek, złość, ulga, zmęczenie, zdziwienie albo poczucie dystansu do wspomnienia. Czasem zauważasz coś, o czym wcześniej nie myślałeś lub nie myślałaś. Innym razem przez pewien czas nic szczególnego się nie pojawia.

Po sesji możesz mieć potrzebę odpoczynku albo większej ciszy. Możliwe jest także lepsze rozumienie własnych reakcji, choć nie należy oczekiwać jednego określonego scenariusza. Jeśli po spotkaniu pojawiają się niepokojące objawy fizyczne, nasilone dolegliwości lub pytania dotyczące zdrowia, skonsultuj się z lekarzem.

W mojej praktyce zwracam uwagę na różnicę między chwilowym zmęczeniem po pracy nad trudnym tematem a poczuciem, że sytuacja wyraźnie przekracza dostępne zasoby. Taka informacja jest ważna i może oznaczać potrzebę zwolnienia tempa, dodatkowego przygotowania albo zmiany sposobu prowadzenia sesji.

Co możesz zrobić, żeby czuć się bezpieczniej?

Masz prawo wiedzieć, co będzie się działo. Przed rozpoczęciem możesz zapytać:

• Jaki jest cel tego ćwiczenia?
• Co mogę zrobić, jeśli poczuję przeciążenie?
• Czy mogę przerwać lub zmienić sposób pracy?
• Co może wydarzyć się po sesji?

Możesz również ustalić prosty sygnał oznaczający przerwę. Nie musisz czekać, aż napięcie stanie się bardzo silne. Warto powiedzieć o trudnościach z koncentracją, silnym zmęczeniu, poczuciu odrętwienia lub tym, że nie chcesz w danym momencie mówić więcej.

Pomaga także zaplanowanie spokojniejszego czasu po spotkaniu, jeśli masz taką możliwość. Nie musisz od razu podejmować ważnych decyzji ani oceniać, czy sesja była udana. Wystarczy zauważyć, jak się czujesz i czego potrzebujesz.

Najczęstsze zadawane pytania

Czy pierwsza sesja EMDR zawsze polega na pracy z traumą?

Nie. Pierwsze spotkanie często służy poznaniu Twojej sytuacji, omówieniu celu i sprawdzeniu, jakie przygotowanie będzie potrzebne. Rozpoczęcie przetwarzania trudnego wspomnienia zależy od wielu czynników, między innymi od aktualnego samopoczucia i poczucia gotowości.

Czy trzeba szczegółowo opowiadać o trudnym wydarzeniu?

Nie musisz od razu przedstawiać całej historii ze wszystkimi szczegółami. Ważne jest przekazanie wystarczającej ilości informacji, aby można było zrozumieć problem i zaplanować pracę. Tempo rozmowy możesz omawiać na bieżąco.

Czy podczas EMDR można stracić kontrolę?

EMDR nie jest utratą świadomości ani hipnozą. Wiesz, gdzie jesteś, możesz mówić o swoich odczuciach i poprosić o zatrzymanie ćwiczenia. Praca powinna uwzględniać Twoje granice oraz aktualne możliwości.

Co zrobić, jeśli po sesji pojawią się silne emocje?

Warto omówić to na kolejnym spotkaniu, a jeśli emocje pojawią się wcześniej i są trudne do opanowania, skontaktować się z osobą prowadzącą. Gdy pojawiają się myśli samobójcze, ryzyko samookaleczenia albo poczucie bezpośredniego zagrożenia, zadzwoń pod 112 lub pojedź na najbliższy oddział ratunkowy.

Co dalej?

Po pierwszej konsultacji możesz zdecydować, czy chcesz kontynuować pracę, potrzebujesz więcej czasu, czy wolisz poszukać innej formy pomocy. Dobra decyzja nie musi być natychmiastowa. Ważne, aby sposób pracy odpowiadał Twojej sytuacji, celowi i możliwościom na danym etapie.

Jeśli chcesz zapytać o możliwość rozpoczęcia pracy lub omówić swoją sytuację, możesz umówić konsultację psychologiczną, także online.