Reakcja na traumę

Reakcja na traumę to naturalna i złożona odpowiedź organizmu oraz psychiki na nagłe, zagrażające życiu lub integralności wydarzenie wykraczające poza dotychczasowe zdolności radzenia sobie. Obejmuje ona zmiany w sferze emocjonalnej, poznawczej, cielesnej oraz relacyjnej. Bezpośrednio po trudnym doświadczeniu człowiek może odczuwać silne pobudzenie, bezradność, lęk, a także doświadczać natrętnych wspomnień lub przeciwnie – emocjonalnego odrętwienia.

Choć objawy te bywają bardzo uciążliwe i dezorganizują codzienne życie, w początkowym okresie stanowią zrozumiałą próbę adaptacji i ochrony przed skutkami przeciążenia.

Jak objawia się reakcja na traumatyczne wydarzenie?

Doświadczenie traumatyczne narusza poczucie bezpieczeństwa i wpływa na całe funkcjonowanie człowieka. W wymiarze emocjonalnym często pojawia się intensywny lęk, poczucie winy, wstyd, drażliwość, a czasem stan emocjonalnego znieczulenia. Objawy reakcji pourazowej można podzielić na kilka głównych obszarów:

• Sfera emocjonalna: nagłe wahania nastroju, przytłaczający lęk, złość, poczucie bezradności lub zubożenie uczuciowe.
• Sfera poznawcza: powracające mimowolnie obrazy, koszmary senne, luki w pamięci oraz kłopoty ze skupieniem uwagi.
• Reakcje somatyczne: chroniczne zmęczenie, kołatanie serca, przyspieszony oddech, nadmierna czujność oraz zaburzenia snu.
• Obszar relacyjny: dystansowanie się od bliskich, poczucie bycia niezrozumianym i unikanie sytuacji przypominających o zdarzeniu.

Dlaczego reakcje mogą być różne u każdego człowieka?

Sposób reagowania na traumę zależy od wielu współwystępujących elementów. Istotne znaczenie mają wcześniejsze doświadczenia życiowe, dostępność wsparcia społecznego, aktualny poziom stresu oraz indywidualna odporność psychiczna. Warto pamiętać, że nie ma jednej uniwersalnej reakcji na kryzys. Każdy człowiek dysponuje inną historią i odmiennymi zasobami. Dlatego jedni doświadczają intensywnego pobudzenia, a inni apatii i wycofania. W pierwszych tygodniach naturalna zdolność psychiki do regeneracji może stopniowo łagodzić objawy, o ile zostanie przywrócone poczucie bezpieczeństwa.

Kiedy warto skorzystać ze wsparcia i pomocy?

Konsultacja ze specjalistą, takim jak psycholog lub psychoterapeuta pracujący w nurcie EMDR, jest wskazana, gdy dolegliwości utrzymują się dłużej niż miesiąc, nasilają się lub znacząco utrudniają codzienne funkcjonowanie. W sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia, w tym w przypadku myśli samobójczych lub ostrego kryzysu psychicznego, należy niezwłocznie zadzwonić pod numer alarmowy 112 lub zgłosić się do najbliższego szpitalnego oddziału ratunkowego.