Terapia indywidualna czy grupowa przy depresji

Depresja może sprawiać, że nawet prosta decyzja wymaga dużego wysiłku. Trudniej wtedy ocenić, czego naprawdę potrzeba, porównać możliwości i wykonać pierwszy krok. Dlatego warto spojrzeć na obie formy spokojnie, bez założenia, że istnieje jeden właściwy wybór dla wszystkich.

Dla kogo terapia indywidualna może być dobrym wyborem?

Terapia indywidualna odbywa się sam na sam z psychoterapeutą. Rozmowa dotyczy własnych doświadczeń, myśli, emocji, relacji i codziennego funkcjonowania. Taka forma może być pomocna, gdy potrzebna jest prywatność albo gdy trudno mówić o swoim stanie w obecności innych osób.

Indywidualne spotkania mogą lepiej odpowiadać osobom, które:

• chcą dokładnie przyjrzeć się swojej historii i temu, co doprowadziło do obecnych trudności;
• doświadczają silnego wstydu, lęku przed oceną albo dużej ostrożności w relacjach;
• mają trudność z koncentracją i potrzebują spokojnego tempa oraz powtórzenia ważnych ustaleń;
• mierzą się jednocześnie z problemami w relacjach, stratą, przewlekłym napięciem lub innym obciążającym doświadczeniem;
• potrzebują elastycznego dopasowania rozmowy do aktualnego poziomu energii i samopoczucia.

W terapii indywidualnej łatwiej poświęcić więcej czasu konkretnemu tematowi. Można też stopniowo budować zaufanie, bez konieczności dzielenia się czymś przed całą grupą. Nie oznacza to jednak, że rozmowa sam na sam będzie zawsze łatwa. Czasem właśnie bezpośredni kontakt z terapeutą uruchamia obawy przed oceną lub poczucie, że trzeba szybko opowiedzieć całą swoją historię.

W pracy z osobami doświadczającymi obniżonego nastroju obserwuję, że na początku często nie chodzi o brak gotowości do pomocy, tylko o brak siły. W konsultacji psychologicznej ważne staje się wtedy uporządkowanie sytuacji i ustalenie małego, możliwego do wykonania kroku, zamiast oczekiwania natychmiastowej pełnej mobilizacji.

Kiedy terapia grupowa przy depresji może pomóc?

Terapia grupowa odbywa się z udziałem kilku osób i prowadzącego psychoterapeuty. Uczestnicy nie muszą mieć identycznych historii, ale zwykle łączy ich określony problem lub cel pracy. Spotkania mają ustalone zasady, a rozmowa może dotyczyć zarówno osobistych doświadczeń, jak i tego, co dzieje się między uczestnikami.

Terapia grupowa może być rozważana, gdy ważne są:

• doświadczenie, że nie jest się jedyną osobą z podobnymi trudnościami;
• ćwiczenie mówienia o sobie i przyjmowania uwagi innych osób;
• poznawanie różnych sposobów radzenia sobie z obniżonym nastrojem;
• praca nad wycofaniem, samotnością lub trudnością w nawiązywaniu kontaktu;
• regularność spotkań i poczucie przynależności do określonej społeczności.

Kontakt z grupą może zmniejszać poczucie izolacji. Kiedy ktoś słyszy, że inne osoby również zmagają się z brakiem energii, poczuciem winy, trudnością w podejmowaniu decyzji czy wycofaniem, może łatwiej potraktować swoje doświadczenia jako problem, o którym da się rozmawiać, a nie jako osobistą porażkę.

Jednocześnie grupa wymaga gotowości do pozostawania w kontakcie z innymi. Może pojawić się napięcie przed zabraniem głosu, porównywanie się albo obawa, że cudze historie będą przytłaczające. Warto dowiedzieć się wcześniej, jak grupa jest prowadzona, jakie ma zasady poufności i czy jej tematyka odpowiada aktualnym potrzebom.

Jeśli pojawiają się myśli o odebraniu sobie życia, samookaleczeniu albo poczucie, że nie da się bezpiecznie przetrwać najbliższego czasu, nie należy czekać na rozpoczęcie terapii indywidualnej lub grupowej. W takiej sytuacji zadzwoń pod 112 albo zgłoś się po pilną pomoc medyczną.

Jakie są kluczowe różnice między tymi formami?

• Terapia indywidualna zapewnia pełną uwagę terapeuty i większą prywatność, a terapia grupowa opiera się na pracy z terapeutą oraz na obecności innych uczestników.
• W terapii indywidualnej można dokładniej dopasować tempo i temat rozmowy do jednej osoby, natomiast w grupie czas i uwaga są dzielone między wszystkich.
• Terapia indywidualna może ułatwiać omawianie bardzo osobistych doświadczeń, a terapia grupowa daje możliwość sprawdzania nowych sposobów kontaktu z ludźmi.
• W terapii indywidualnej informacja zwrotna pochodzi głównie od terapeuty, podczas gdy w grupie można usłyszeć różne perspektywy osób z podobnymi trudnościami.
• Terapia indywidualna bywa wygodniejsza przy dużej męczliwości lub nieregularnym funkcjonowaniu, a terapia grupowa wymaga dopasowania do stałych spotkań i zasad grupy.
• W terapii indywidualnej łatwiej skupić się na osobistej historii, natomiast terapia grupowa mocniej pokazuje, jak trudności ujawniają się w relacjach.
• Obie formy mogą wspierać rozumienie depresji, zmianę utrwalonych schematów i stopniowe podejmowanie aktywności, ale sposób dochodzenia do tych celów jest inny.

Te różnice nie oznaczają, że jedna opcja działa lepiej. Znaczenie ma dopasowanie formy do aktualnego stanu, gotowości do kontaktu, możliwości organizacyjnych i rodzaju trudności.

Jak wybrać terapię dopasowaną do swojej sytuacji?

Przy wyborze warto zadać sobie kilka praktycznych pytań:

1. W jakiej formie łatwiej będzie mówić otwarcie? Jeśli sama myśl o wypowiedzi przed kilkoma osobami powoduje silne napięcie, na początek bardziej dostępna może być terapia indywidualna. Jeśli natomiast ważne jest przełamanie izolacji i usłyszenie innych, grupa może być wartościową możliwością.
2. Czy potrzebna jest praca przede wszystkim nad osobistą historią? Wtedy rozmowa indywidualna może dać więcej przestrzeni na szczegóły. Jeżeli ważne są relacje, wycofanie lub lęk przed oceną, grupa może pozwolić ćwiczyć nowe zachowania w bezpośrednim kontakcie.
3. Ile energii można obecnie przeznaczyć na terapię? W depresji dojazd, stała pora i obecność w grupie mogą być trudniejsze niż spotkanie indywidualne. Z drugiej strony ustalony rytm grupy może pomagać w utrzymaniu regularności.
4. Jakie są zasady konkretnej oferty? Sama nazwa terapii nie mówi wszystkiego. Warto zapytać o liczebność grupy, sposób kwalifikacji, zasady poufności, częstotliwość spotkań i możliwość rozmowy wstępnej.
5. Czy decyzja wynika z realnej potrzeby, czy wyłącznie z obawy? Lęk przed grupą nie zawsze oznacza, że grupa będzie złym wyborem. Nie trzeba jednak zmuszać się do formy, która na tym etapie wydaje się niedostępna.

Można też zapisać odpowiedzi i omówić je podczas konsultacji. Taka rozmowa nie musi od razu oznaczać rozpoczęcia terapii. Może służyć uporządkowaniu sytuacji i sprawdzeniu, jakie wsparcie będzie najbardziej adekwatne.

Czy trzeba wybierać tylko jedną formę?

Nie zawsze. W niektórych sytuacjach terapia indywidualna i grupowa mogą występować na różnych etapach albo uzupełniać się, jeśli prowadzący uznają to za uzasadnione. Na przykład spotkania indywidualne mogą pomóc przygotować się do udziału w grupie, a grupa może później stać się miejscem ćwiczenia kontaktu z innymi.

Łączenie form wymaga jednak ustalenia jasnych zasad. Ważne jest, aby wiedzieć, jaki cel ma każda forma, komu przekazywane są istotne informacje i jak reagować, gdy pojawia się przeciążenie. Więcej spotkań nie zawsze oznacza lepsze dopasowanie. Przy depresji trzeba uwzględnić także odpoczynek, codzienne obowiązki i realny poziom energii.

Czasem terapia grupowa nie jest dostępna w miejscu zamieszkania albo nie ma grupy o odpowiedniej tematyce. Wtedy terapia indywidualna może być bardziej praktycznym wyborem, nawet jeśli początkowo interesowała Cię praca z większą liczbą osób. Możliwa jest też sytuacja odwrotna: grupa może być łatwiej dostępna i odpowiadać na potrzebę kontaktu.

Najczęściej zadawane pytania

Czy terapia grupowa jest odpowiednia, jeśli trudno mówić o sobie?

Może być, ale warto sprawdzić, jak wygląda rozpoczęcie udziału w grupie. W wielu grupach nie oczekuje się natychmiastowego szczegółowego opowiadania o wszystkich doświadczeniach. Można zacząć od słuchania i stopniowo zabierać głos. Jeśli napięcie jest bardzo silne, rozmowa indywidualna może być łagodniejszym początkiem.

Czy terapia indywidualna jest lepsza przy silnym obniżeniu nastroju?

Nie ma takiej zasady. Odpowiednia forma zależy od aktualnego stanu, bezpieczeństwa, możliwości uczestniczenia w spotkaniach i celu pracy. Przy bardzo nasilonych objawach potrzebna może być także konsultacja z lekarzem psychiatrą lub innym lekarzem, zależnie od sytuacji. Terapia psychologiczna nie zastępuje pilnej pomocy w kryzysie.

Co zrobić, jeśli po pierwszym spotkaniu nadal nie wiadomo, jak wybrać terapię?

Można poprosić o omówienie wątpliwości i zapytać, jakie argumenty przemawiają za daną formą. Wybór nie zawsze musi być ostateczny przed pierwszą rozmową. Ważne, aby decyzja była wystarczająco dobra na obecnym etapie, a nie idealna i podjęta bez żadnej niepewności.

Czy zastanawiasz się, czy przy depresji lepsza będzie terapia indywidualna czy grupowa? Możesz umówić konsultację psychologiczną dotyczącą obniżonego nastroju, także online.