Zamrożenie po przemocy psychicznej – co robić

W ostrym momencie trudno korzystać z rozbudowanych porad. Dlatego zacznij od rzeczy, które można wykonać bez wyjaśniania sobie wszystkiego. Twoim zadaniem nie jest teraz rozstrzygnięcie całej relacji, tylko przejście przez najbliższe minuty w możliwie spokojny i bezpieczny sposób.

Co zrobić w pierwszych minutach?

1. Oddal się, jeśli możesz. Przejdź do innego pomieszczenia, wyjdź w miejsce, gdzie są ludzie, albo skontaktuj się z kimś zaufanym. Jeśli osoba stosująca przemoc jest obok i grozi Ci niebezpieczeństwo, zadzwoń pod 112. W sytuacji przemocy możesz także skontaktować się z Niebieską Linią pod numerem 800 120 002.
2. Oprzyj stopy na podłodze. Zauważ nacisk pod stopami, oparcie krzesła i kilka przedmiotów w otoczeniu. Nie musisz zmuszać się do głębokiego oddechu. Wystarczy spokojnie wydłużyć wydech, jeśli jest to dla Ciebie komfortowe.
3. Powiedz jedno proste zdanie. Możesz w myślach powtórzyć: „Teraz jestem w tym miejscu” albo „Nie muszę odpowiadać natychmiast”. Krótka fraza pomaga ograniczyć chaos i przypomnieć sobie, że można zrobić tylko jeden krok.
4. Skontaktuj się z konkretną osobą. Wyślij wiadomość: „Miałem lub miałam trudny kontakt. Czy możesz ze mną zostać przez telefon?”. Nie musisz opisywać całej historii, jeśli nie masz na to siły.

Co robić w kolejnych godzinach lub dniu?

Gdy napięcie trochę opadnie, zapisz podstawowe fakty. Zanotuj, co się wydarzyło, kiedy miało miejsce i czego teraz potrzebujesz. Taki zapis nie musi być dowodem ani pełnym opisem relacji. Ma pomóc uporządkować zdarzenia, szczególnie gdy stres po trudnym kontakcie utrudnia przypomnienie sobie kolejności.

Ogranicz kontakt z osobą stosującą przemoc do niezbędnego minimum, jeśli jest to możliwe. Wybieraj wiadomości zamiast rozmów na żywo, jeśli wtedy łatwiej zachować spokój. Możesz też przygotować krótką odpowiedź: „Wrócę do tego później” albo „Nie będę teraz kontynuować tej rozmowy”.

Sprawdź podstawowe potrzeby: wodę, jedzenie, odpoczynek, spokojne miejsce i kontakt z kimś życzliwym. Nie chodzi o stworzenie idealnych warunków, tylko o zmniejszenie liczby dodatkowych obciążeń. Jeśli pojawia się ważna decyzja dotycząca relacji, daj sobie czas, o ile nie wymaga ona natychmiastowego działania dla ochrony zdrowia lub życia.

W pracy z osobami po przemocy psychicznej obserwuję, że wiele z nich próbuje najpierw udowodnić sobie, iż „nie przesadza”. To często przedłuża bezruch. Bardziej pomocne bywa uznanie własnego doświadczenia bez rozstrzygania, jak druga osoba je oceni.

Czego dziś nie robić?

• Nie zmuszaj się do natychmiastowej konfrontacji, jeśli czujesz odrętwienie, silny lęk albo nie masz bezpiecznych warunków.
• Nie wysyłaj długiej wiadomości wyjaśniającej wszystko, jeśli piszesz pod wpływem silnego napięcia.
• Nie podejmuj pochopnych decyzji tylko po to, by szybko zakończyć dyskomfort.
• Nie obwiniaj się za to, że nie udało się odpowiedzieć, obronić albo odejść w oczekiwany sposób.
• Nie zostawaj sam lub sama z sytuacją, jeśli możesz poprosić o obecność zaufanej osoby.

Brak reakcji nie oznacza zgody na przemoc. Bezwład może pojawić się wtedy, gdy wcześniejsze doświadczenia nauczyły umysł, że każda odpowiedź wiąże się z kolejnym atakiem, krytyką albo karą. To nie jest powód, by oceniać siebie. Jest to sygnał, że potrzebne może być wsparcie i spokojne odzyskiwanie sprawczości.

Kiedy nie czekać i szukać pomocy od razu?

Nie czekaj, jeśli osoba stosująca przemoc grozi Ci, śledzi Cię, blokuje wyjście, niszczy przedmioty albo istnieje ryzyko, że dojdzie do przemocy fizycznej. W razie zagrożenia zdrowia lub życia zadzwoń pod 112. Przy przemocy możesz również skontaktować się z Niebieską Linią pod numerem 800 120 002.

Pomocy od razu wymagają także myśli o zrobieniu sobie krzywdy, myśli samobójcze lub poczucie, że nie uda się przetrwać najbliższych godzin. W takiej sytuacji zadzwoń pod 112 albo poproś zaufaną osobę, by została z Tobą i pomogła wezwać pomoc.

Jeśli po kontakcie pojawia się ból lub ucisk w klatce piersiowej, nagła duszność albo omdlenie, zadzwoń pod 112. Przy innych niepokojących objawach fizycznych skontaktuj się z lekarzem.

W pracy z osobami doświadczającymi takiego bezruchu skupiam się najpierw na nazwaniu tego, co dzieje się teraz, i na odzyskaniu poczucia wpływu. Dopiero później można spokojnie przyglądać się wzorcom relacji, granicom i dalszym formom pomocy.

Jeżeli po przemocy psychicznej pojawia się zamrożenie i trudność w działaniu, możesz umówić konsultację psychologiczną, także online.