EMDR z dźwiękami lub stukaniem – jak wygląda?

EMDR z dźwiękami lub stukaniem wykorzystuje naprzemienne bodźce bilateralne zamiast śledzenia ruchu dłoni lub palca wzrokiem. Podczas sesji możesz słuchać zmieniających się stron dźwięku albo wykonywać delikatne, naprzemienne stukanie zgodnie z instrukcją terapeuty. Sposób pracy jest dobierany do Twoich potrzeb, możliwości i aktualnego samopoczucia.

Nie musisz wcześniej znać metody ani umieć samodzielnie przywoływać wspomnień. Najpierw omawia się cel spotkania, ważne doświadczenia oraz to, co może pomóc Ci utrzymać poczucie kontaktu z teraźniejszością. Jeśli dana forma stymulacji okaże się niekomfortowa, można o tym powiedzieć i poszukać innego rozwiązania.

Na konsultację dotyczącą EMDR można przyjść z ciekawością, ale też z niepewnością: czy trzeba będzie opowiadać o wszystkim, czy dźwięki nie okażą się przytłaczające i czy stukanie podczas terapii EMDR będzie wyglądało naturalnie. Te pytania są częste. Sesja nie polega na zdaniu testu z metody, lecz na stopniowym ustaleniu, co jest dla Ciebie możliwe i potrzebne.

Zanim zaczniesz: co warto wiedzieć?

EMDR to metoda pracy, w której wykorzystuje się między innymi naprzemienną stymulację lewej i prawej strony. Takie bodźce nazywa się bilateralnymi. Mogą mieć formę ruchu wzroku, dźwięków pojawiających się na zmianę po obu stronach albo delikatnego, naprzemiennego dotyku czy stukania.

Ruchy gałek ocznych są najbardziej rozpoznawalną formą stymulacji, ale nie są jedyną możliwością. Alternatywy dla ruchów gałek ocznych w EMDR mogą być brane pod uwagę wtedy, gdy śledzenie wzrokiem jest niewygodne, trudne do utrzymania albo po prostu nie odpowiada danej osobie. Nie oznacza to, że jedna forma jest z zasady lepsza od pozostałych.

Przed rozpoczęciem nie musisz znać fachowych nazw ani dokładnie rozumieć, jak działa metoda. Warto natomiast wiedzieć, że możesz zadawać pytania, zgłaszać dyskomfort i prosić o wyjaśnienie kolejnych etapów. Terapeuta powinien omówić z Tobą sposób pracy oraz upewnić się, że rozumiesz, na czym będzie polegać ćwiczenie.

W pracy z osobami zainteresowanymi EMDR często widzę, że największe napięcie nie wynika z samego dźwięku czy stukania. Trudniejsze bywa wyobrażenie, że trzeba będzie szybko przejść do najbardziej bolesnego wspomnienia. Dlatego dużo uwagi poświęcam temu, aby najpierw ustalić tempo, zakres rozmowy i sposoby powrotu do teraźniejszości.

Jak wygląda przebieg sesji krok po kroku?

1. Rozmowa o tym, z czym przychodzisz

Pierwsze spotkanie często ma formę konsultacji psychologicznej. Rozmawia się o trudnościach, z którymi się zgłaszasz, o sytuacjach wywołujących napięcie oraz o tym, czego oczekujesz od pomocy. Nie chodzi o przedstawienie całej historii życia w jednym spotkaniu. Ważniejsze jest zorientowanie się, co obecnie najbardziej utrudnia codzienne funkcjonowanie.

Jeśli EMDR jest rozważane jako odpowiednia forma pracy, omawia się ogólny przebieg metody. Możesz powiedzieć, że wolisz dźwięki, stukanie albo inną formę bodźców bilateralnych. Możesz również nie mieć jeszcze żadnej preferencji. Wspólnie ustala się wtedy, od czego zacząć.

2. Ustalenie celu pracy

W EMDR zwykle określa się, jakie wspomnienie, sytuacja, przekonanie albo obecna reakcja ma zostać objęta pracą. Cel nie musi być opisany idealnie ani w sposób podręcznikowy. Wystarczy opowiedzieć, co wraca, czego unikasz, co uruchamia silne emocje albo jakie myśli pojawiają się w podobnych sytuacjach.

Przykładem może być wspomnienie wypadku, trudnej relacji, upokorzenia w pracy albo sytuacji, w której poczucie zagrożenia pojawia się mimo upływu czasu. Nie każda trudność wymaga pracy z jednym konkretnym wydarzeniem. O tym, jak sformułować cel, decyduje się na podstawie rozmowy i aktualnych potrzeb.

3. Poznanie wybranej formy stymulacji

Zanim rozpocznie się właściwa praca, terapeuta wyjaśnia, jak będą wyglądały bodźce bilateralne w EMDR. Przy dźwiękach może chodzić o naprzemienne sygnały odbierane po lewej i prawej stronie. Przy stukaniu są to delikatne, powtarzające się bodźce dotykowe wykonywane naprzemiennie, zgodnie z ustalonym sposobem.

Nie musisz od razu wiedzieć, która forma będzie najlepsza. Można sprawdzić, jak reagujesz na konkretny bodziec, a następnie powiedzieć, czy łatwo było utrzymać uwagę, czy pojawiło się napięcie albo rozproszenie. Ten etap ma znaczenie, ponieważ stymulacja powinna być możliwa do przyjęcia, a nie dodatkowo obciążająca.

4. Skupienie na doświadczeniu

W dalszej części możesz zostać poproszony lub poproszona o przywołanie wybranego obrazu, myśli, emocji albo odczuć fizycznych związanych z omawianym tematem. Następnie przez krótkie odcinki stosuje się wybraną formę stymulacji. Po każdym odcinku terapeuta pyta, co zauważasz teraz.

Nie chodzi o to, żeby na siłę odtwarzać wszystkie szczegóły wydarzenia. Możesz opisywać obrazy, skojarzenia, emocje, myśli albo zmiany w napięciu. Czasem pojawia się kilka różnych wspomnień lub skojarzeń. Możesz też przez pewien czas nie zauważać niczego szczególnego. Każda z tych reakcji jest informacją do dalszej rozmowy, a nie oceną tego, czy robisz ćwiczenie prawidłowo.

5. Zakończenie i powrót do teraźniejszości

Pod koniec sesji nie zawsze dochodzi się do pełnego omówienia całego tematu. Terapeuta pomaga zakończyć pracę na danym etapie i sprawdzić, w jakim jesteś stanie. Rozmawiacie o tym, co zauważasz, czego potrzebujesz po spotkaniu i czy warto zwrócić uwagę na coś przed kolejną konsultacją.

Sesja może obejmować przygotowanie do dalszej pracy, a nie tylko samą stymulację. Jeżeli aktualnie jest zbyt dużo napięcia, koncentracja na stabilizacji i poczuciu bezpieczeństwa może być ważniejsza niż przechodzenie do trudnego wspomnienia.

Jak możesz się czuć w trakcie i po sesji?

Reakcje na EMDR bywają różne. Podczas słuchania dźwięków albo stukania możesz zauważać zmiany w emocjach, myślach, obrazach i napięciu. Czasem pojawiają się skojarzenia niezwiązane na pierwszy rzut oka z początkowym tematem. U innych osób przebieg jest bardziej spokojny i opiera się głównie na rozmowie o tym, co dzieje się w danym momencie.

Możliwe jest chwilowe zmęczenie, poruszenie albo większa potrzeba odpoczynku po spotkaniu. Nie oznacza to samo w sobie, że wydarzyło się coś nieprawidłowego. Jednocześnie każdy niepokojący sygnał warto przekazać terapeucie. Jeżeli pojawiają się silne lub nowe objawy fizyczne, należy skonsultować się z lekarzem.

Po sesji możesz mieć poczucie, że temat nadal pracuje w Twojej uwadze. Możesz zauważyć sen, wspomnienie lub emocję, której wcześniej nie łączyłeś lub nie łączyłaś z daną sytuacją. Nie trzeba samodzielnie nadawać temu znaczenia. Warto zapisać swoje obserwacje i omówić je na kolejnym spotkaniu.

Co możesz zrobić, żeby czuć się bezpieczniej?

Masz prawo wiedzieć, co dzieje się podczas sesji. Przed rozpoczęciem możesz zapytać, jaki jest cel ćwiczenia, jak długo będzie trwała pojedyncza seria bodźców i co zrobicie, jeśli poczujesz przeciążenie. Nie musisz czekać, aż terapeuta sam zauważy, że coś jest dla Ciebie trudne.

• Powiedz, jeśli dźwięk jest zbyt intensywny albo stukanie nie odpowiada Twojemu ciału.
• Poproś o wolniejsze tempo lub dodatkowe wyjaśnienie.
• Ustalcie sygnał oznaczający przerwę.
• Powiedz, jeśli trudno Ci skupić się na wspomnieniu lub utrzymać kontakt z teraźniejszością.
• Nie ukrywaj, że masz wątpliwości co do wybranej formy pracy.

Przerwa nie jest porażką ani przerwaniem terapii na zawsze. To informacja o tym, czego potrzebujesz w danym momencie. Dobrze prowadzona współpraca uwzględnia Twoją zgodę, tempo i możliwość zmiany ustaleń, kiedy zmienia się Twoje samopoczucie.

Jakie są najczęstsze obawy?

Czy dźwięki działają tak samo jak ruchy oczu?

Dźwięki są jedną z form stymulacji bilateralnej, podobnie jak ruchy wzroku i bodźce dotykowe. Nie trzeba jednak zakładać, że każda osoba będzie odbierać je w identyczny sposób. W praktyce wybór zależy między innymi od komfortu, możliwości skupienia i reakcji na konkretny bodziec.

Czy stukanie podczas terapii EMDR będzie wyglądało dziwnie?

Może być nietypowe, zwłaszcza jeśli spotykasz się z tą metodą pierwszy raz. Stukanie nie ma być pokazem ani zadaniem wykonywanym perfekcyjnie. Jest uzgodnionym sposobem dostarczania naprzemiennych bodźców. Jeśli ta forma budzi skrępowanie, można o tym powiedzieć i omówić inne możliwości.

Czy trzeba opowiadać o wszystkim szczegółowo?

Nie ma potrzeby przedstawiania całej historii w najdrobniejszych szczegółach. W terapii ważne jest to, co jest potrzebne do zrozumienia celu pracy i zachowania kontaktu z tym, co dzieje się teraz. Zakres informacji ustala się stopniowo. Możesz powiedzieć, że nie jesteś gotowy lub gotowa na określony temat.

Czy można przerwać stymulację?

Tak, możesz zgłosić potrzebę przerwy albo zakończenia danego ćwiczenia. Warto też informować o dezorientacji, narastającym napięciu, odrętwieniu emocjonalnym lub trudnościach z powrotem do rozmowy. Takie sygnały pomagają terapeucie dostosować tempo i sposób pracy.

Co dalej po sesji?

Po spotkaniu nie musisz samodzielnie oceniać, czy EMDR jest dla Ciebie odpowiednią metodą. Możesz zwrócić uwagę na to, jak reagowałeś lub reagowałaś na dźwięki, stukanie i rozmowę. Czy łatwo było powiedzieć o dyskomforcie? Czy czułeś lub czułaś, że Twoje pytania zostały potraktowane poważnie? To praktyczne informacje przy podejmowaniu decyzji o dalszej współpracy.

Jeśli masz wątpliwości, omów je podczas kolejnej konsultacji. Czasem potrzebne jest dodatkowe przygotowanie, czasem zmiana formy bodźców, a czasem zatrzymanie się przy samym rozpoznaniu trudności. EMDR nie musi zaczynać się od intensywnej pracy ze wspomnieniem. Kolejne kroki zależą od Twojej sytuacji i ustaleń z terapeutą.

W swojej pracy jako psychotraumatolożka i terapeutka EMDR traktuję wybór dźwięków lub stukania jako element wspólnego ustalania sposobu pracy, a nie gotową procedurę dla każdego. Jeśli chcesz porozmawiać o swojej sytuacji i sprawdzić, czy konsultacja psychologiczna lub terapia EMDR może być odpowiednią formą pomocy, informacje znajdziesz na stronie konsultacji psychologicznych i terapii EMDR.