Jak wygląda pierwsza sesja EMDR przy PTSD?

Decyzja o szukaniu pomocy po traumatycznym doświadczeniu często pojawia się wtedy, gdy wspomnienia, czujność lub unikanie zaczynają wpływać na codzienne życie. Warto wiedzieć, że pierwsze spotkanie służy przede wszystkim poznaniu sytuacji i zbudowaniu warunków do dalszej pracy.

Zanim zaczniesz

EMDR jest metodą pracy wykorzystywaną między innymi przy doświadczeniach traumatycznych. Jej przebieg nie polega na mechanicznym opowiadaniu całej historii ani na zmuszaniu do przeżywania czegoś w określony sposób. Tempo pracy powinno uwzględniać aktualną sytuację, możliwości i gotowość osoby uczestniczącej w spotkaniu.

Przygotowanie do EMDR nie wymaga nauczenia się specjalnych pojęć. Możesz przyjść z ogólną informacją, że po określonym zdarzeniu pojawiają się na przykład natrętne wspomnienia, koszmary, nadmierna czujność, trudność z odpoczynkiem albo unikanie miejsc i rozmów kojarzących się z wydarzeniem.

Jeśli nie pamiętasz wszystkich szczegółów albo nie chcesz ich jeszcze opowiadać, możesz powiedzieć o tym wprost. Na pierwszym spotkaniu można także zapytać, jak wygląda praca metodą EMDR, jakie są kolejne etapy i po czym można poznać, że warto zwolnić tempo.

W mojej pracy z osobami po doświadczeniach traumatycznych często widzę, że największą ulgę przynosi sama informacja, że nie trzeba od razu mówić wszystkiego. Możliwość decydowania o tym, co zostaje powiedziane i kiedy, pomaga stopniowo odzyskiwać poczucie sprawczości.

Jak może przebiegać pierwsze spotkanie?

Rozmowa o tym, co skłoniło Cię do szukania pomocy

Na początku pojawia się rozmowa o powodach zgłoszenia. Możesz opowiedzieć, co obecnie jest najbardziej obciążające, od kiedy to trwa i jak wpływa na sen, relacje, pracę lub codzienne decyzje. Nie chodzi o stworzenie idealnego, kompletnego opisu. Ważniejsze jest uchwycenie tego, z czym przychodzisz teraz.

Możesz również powiedzieć, czego obawiasz się w związku z terapią. Dla jednej osoby będzie to lęk przed utratą kontroli, dla innej obawa, że wspomnienia staną się jeszcze bardziej obecne. Takie informacje są częścią rozmowy i pomagają dopasować dalszy sposób pracy.

Omówienie doświadczeń i aktualnych reakcji

Osoba prowadząca może zapytać o ważne wydarzenia, obecne emocje, sposób reagowania na przypomnienia oraz o to, co pomaga Ci wracać do codzienności. Rozmowa może dotyczyć także unikania, odrętwienia emocjonalnego, poczucia zagrożenia lub trudności z zaufaniem.

Nie każda trudna sytuacja prowadzi do PTSD i nie każda reakcja oznacza zaburzenie. Celem pierwszego spotkania nie jest samodzielne rozpoznanie problemu przez osobę zgłaszającą się, lecz spokojne przyjrzenie się temu, co się dzieje, oraz ustalenie, jaka forma pomocy może być właściwa.

Wyjaśnienie, na czym polega EMDR

Podczas spotkania możesz otrzymać wyjaśnienie, jak wygląda terapia EMDR przy PTSD i jak rozumie się w niej wpływ trudnych wspomnień na obecne reakcje. W dalszych etapach pracy mogą być wykorzystywane naprzemienne bodźce, na przykład ruchy oczu, dźwięki albo delikatne bodźce dotykowe. Ich forma jest omawiana i ustalana indywidualnie.

Ważne jest, że pierwsza wizyta nie musi obejmować przetwarzania konkretnego wspomnienia. Najpierw trzeba sprawdzić, czy istnieją warunki do takiej pracy i czy masz sposoby, które pomagają Ci wracać do większego spokoju po poruszeniu trudnego tematu.

Ustalenie, co będzie potrzebne przed dalszą pracą

Jeśli rozmowa wskazuje, że potrzebne jest dalsze przygotowanie, kolejne spotkania mogą koncentrować się na rozpoznawaniu emocji, sygnałów napięcia i sposobów regulowania pobudzenia. Chodzi o to, aby lepiej zauważać, kiedy reakcja staje się zbyt silna, oraz mieć możliwość zatrzymania się i powrotu do teraźniejszości.

Nie ma jednego identycznego przebiegu dla każdej osoby. Ktoś może być gotowy na dalszą pracę po krótkim etapie przygotowania, a ktoś inny potrzebować więcej czasu na zbudowanie poczucia stabilności. Obie sytuacje mogą być częścią prawidłowo zaplanowanej pomocy.

Ustalenie dalszych kroków

Pod koniec spotkania można omówić, czy kontynuowanie pracy metodą EMDR ma sens, jakie tematy warto uporządkować i czego potrzebujesz przed kolejnym spotkaniem. Możesz zapytać, jak rozpoznawać reakcje po sesji i co zrobić, jeśli pojawią się dodatkowe pytania.

Decyzja o dalszej pracy powinna być wspólna i oparta na zrozumieniu proponowanego sposobu pomocy. Nie musisz podejmować jej pod wpływem presji ani udowadniać, że jesteś gotowy lub gotowa na określony etap.

Jak możesz się czuć w trakcie i po spotkaniu?

Rozmowa o traumie może wiązać się z napięciem, smutkiem, złością, zmęczeniem albo chwilowym poczuciem oddalenia od emocji. Czasem po spotkaniu pojawia się większa potrzeba odpoczynku lub uporządkowania myśli. Nie oznacza to automatycznie, że dzieje się coś nieprawidłowego, ale warto powiedzieć o takich reakcjach podczas kolejnej rozmowy.

Możesz też nie odczuwać wyraźnej zmiany. Pierwsze spotkanie często ma charakter rozpoznający i przygotowujący. Nie trzeba oczekiwać natychmiastowego przełomu, żeby uznać je za ważny krok.

W pracy z osobami zgłaszającymi się po traumie zauważam, że obciążające bywa nie tylko samo wspomnienie, lecz także niepewność dotycząca tego, co wydarzy się podczas sesji. Jasne ustalenie zasad, możliwość zadawania pytań i prawo do przerwy często pomagają zmniejszyć to napięcie.

Co możesz zrobić, żeby czuć się bezpieczniej?

• Powiedz na początku, czego się obawiasz albo czego potrzebujesz, aby łatwiej było Ci pozostać w kontakcie z teraźniejszością.
• Zapytaj, jaki jest cel danego etapu i skąd będzie wiadomo, że można przejść dalej.
• Ustal sposób sygnalizowania przerwy. Nie musisz czekać, aż napięcie stanie się bardzo silne.
• Powiedz, jeśli nie rozumiesz wyjaśnienia albo chcesz, aby coś zostało powtórzone prostszymi słowami.
• Po spotkaniu zaplanuj spokojniejszy czas, jeśli wiesz, że rozmowa o doświadczeniu może Cię zmęczyć.

Masz prawo nie odpowiadać na pytanie, jeśli nie jesteś na to gotowy lub gotowa, oraz powiedzieć, że potrzebujesz zmienić temat. Współpraca nie polega na biernym wykonywaniu poleceń. Twoje informacje zwrotne pomagają dopasować tempo i sposób prowadzenia spotkania.

Najczęstsze obawy

Czy podczas pierwszej sesji trzeba opowiedzieć całą traumatyczną historię?

Nie. Możesz zacząć od opisania tego, co obecnie najbardziej utrudnia życie, oraz od ogólnego zarysu wydarzeń. Szczegóły mogą być omawiane wtedy, gdy będzie to potrzebne i gdy poczujesz, że masz wystarczająco dużo zasobów, aby się z nimi mierzyć.

Czy pierwsza sesja EMDR oznacza od razu ruchy oczu?

Niekoniecznie. W pierwszej kolejności zwykle ważne jest poznanie sytuacji, wyjaśnienie metody i sprawdzenie gotowości do dalszej pracy. Ruchy oczu lub inne naprzemienne bodźce mogą pojawić się dopiero na późniejszym etapie, gdy zostaną omówione zasady i sposób reagowania na zbyt silne pobudzenie.

Co jeśli podczas rozmowy pojawią się silne emocje?

Powiedz o tym od razu. Można zrobić przerwę, zwolnić, zmienić temat albo wrócić do rozmowy o tym, co dzieje się tu i teraz. Jeśli pojawiają się myśli o zrobieniu sobie krzywdy, poczucie bezpośredniego zagrożenia lub brak możliwości zadbania o własne bezpieczeństwo, zadzwoń pod 112 i powiedz o tym osobie, która może zostać z Tobą do czasu uzyskania pomocy.

Co dalej?

Po pierwszym spotkaniu możesz mieć więcej informacji o tym, jak wygląda dalsza praca, ale nie musisz mieć jeszcze pewności, czy EMDR jest dla Ciebie. Warto zwrócić uwagę na to, czy możesz zadawać pytania, mówić o swoich granicach i wspólnie ustalać tempo. To ważne elementy współpracy przy pracy z traumą.

Jeśli potrzebujesz najpierw spokojnie omówić swoją sytuację, pomocnym początkiem może być konsultacja psychologiczna, także online.