Czy to normalne, że po matrycy Wanke nadal mam wątpliwości?

Po zakończeniu ćwiczenia możesz mieć poczucie, że zobaczyłeś lub zobaczyłaś więcej, ale nadal nie wiesz, co z tym zrobić. To nie musi oznaczać, że coś zostało wykonane nieprawidłowo. Analiza pomaga przyjrzeć się sposobowi myślenia, lecz nie podejmuje decyzji za Ciebie i nie zastępuje rozmowy o emocjach.

Co się może za tym kryć?

Ćwiczenie pokazało konflikt potrzeb

Jedną z przyczyn wątpliwości może być odkrycie, że w jednej sytuacji ważne są dla Ciebie różne rzeczy. Możesz jednocześnie potrzebować spokoju i bliskości, bezpieczeństwa i zmiany, lojalności wobec innych oraz większej troski o siebie. Analiza poznawcza może pomóc nazwać te potrzeby, ale nie zawsze wskaże jedną odpowiedź, która natychmiast rozwiąże konflikt.

Poszukujesz pewności, której żadna analiza nie może dać

Gdy decyzja wiąże się z ryzykiem, łatwo zacząć szukać całkowitej pewności. Pojawia się myśl: „Jeśli jeszcze raz to przeanalizuję, w końcu będę wiedzieć na pewno”. Tymczasem analiza poznawcza nie daje pewności w każdej sprawie. Może pomóc ocenić argumenty i zauważyć założenia, ale przyszłość nadal pozostaje częściowo nieprzewidywalna.

Temat uruchomił silne emocje

Jeśli ćwiczenie dotyczy relacji, poczucia własnej wartości, pracy albo ważnej zmiany, samo przyglądanie się myślom może zwiększyć napięcie. Wtedy trudniej korzystać z wniosków. Potrzebna może być najpierw chwila odpoczynku, kontakt z kimś wspierającym albo rozmowa o emocjach, które pojawiły się podczas analizy.

W pracy z osobami, które po analizie nadal mają wątpliwości, często widzę, że problemem nie jest brak kolejnych argumentów. Trudniejsze bywa zaakceptowanie, że podjęcie decyzji może wiązać się z niepewnością. W takiej sytuacji warto pracować nie tylko nad treścią myśli, lecz także nad sposobem reagowania na napięcie.

Co możesz zrobić?

1. Zrób przerwę przed kolejną analizą. Nie musisz od razu powtarzać ćwiczenia. Odłóż notatki na kilka godzin albo na następny dzień i sprawdź, czy po odpoczynku myśli układają się inaczej.
2. Oddziel fakty od interpretacji. Zapisz, co rzeczywiście się wydarzyło, a osobno to, co przewidujesz, czego się obawiasz albo jakie znaczenie nadajesz sytuacji. Przykład: faktem może być to, że ktoś poprosił Cię o dodatkowe zadanie. Interpretacją jest myśl, że odmowa na pewno doprowadzi do odrzucenia.
3. Nazwij to, czego potrzebujesz. Zapytaj siebie, czy w tej chwili najważniejsze są odpoczynek, granica, rozmowa, więcej informacji, czas na decyzję czy wsparcie. Potrzeba nie zawsze jest gotowym rozwiązaniem, ale może wskazać kierunek.
4. Zmniejsz decyzję do najbliższego kroku. Nie musisz od razu rozstrzygać całej przyszłości. Możesz sprawdzić jedną informację, umówić rozmowę, przygotować odpowiedź albo wyznaczyć termin powrotu do tematu. Mały krok nie odbiera Ci prawa do późniejszej zmiany zdania.
5. Sprawdź, co dzieje się po podjęciu działania. Zwróć uwagę nie tylko na to, czy poczułeś lub poczułaś ulgę. Ważne są także informacje o napięciu, zgodności działania z wartościami i tym, czy sytuacja stała się bardziej zrozumiała.

Czego lepiej unikać?

Przede wszystkim nie traktuj wątpliwości jako automatycznego dowodu, że ćwiczenie było bezwartościowe. Nie każda niepewność oznacza pomyłkę. Czasem jest sygnałem, że temat jest ważny, decyzja ma konsekwencje albo potrzebujesz dodatkowych danych.

Uważaj też na wielokrotne wykonywanie analizy wyłącznie po to, żeby obniżyć napięcie. Chwilowa ulga może sprawić, że za jakiś czas znów pojawi się potrzeba sprawdzania. Pomocniejsze bywa zapisanie jednego wniosku i ustalenie, kiedy świadomie wrócisz do tematu.

Nie zmuszaj się również do natychmiastowego działania tylko dlatego, że wykonałeś lub wykonałaś ćwiczenie. Wnioski warto połączyć z realnymi warunkami, informacjami i własnymi granicami. Jedna metoda nie musi obejmować całej sytuacji.

Kiedy warto porozmawiać ze specjalistą?

Rozmowa z psychologiem może być pomocna, gdy wątpliwości utrudniają podejmowanie codziennych decyzji, wracają przez dłuższy czas albo prowadzą do ciągłego analizowania. Warto poszukać wsparcia także wtedy, gdy ćwiczenie wywołało silny lęk, wstyd, poczucie odcięcia od emocji lub wspomnienia, z którymi trudno zostać samodzielnie.

Specjalista może pomóc ustalić, czego właściwie dotyczy trudność. Czasem potrzebne jest doprecyzowanie myśli i faktów, czasem rozmowa o emocjach, a czasem szersza praca nad schematem podejmowania decyzji. Nie chodzi o to, by ktoś wybrał za Ciebie, lecz byś mógł lub mogła lepiej rozumieć własne reakcje i podejmować decyzje z większą świadomością.

Wątpliwości po matrycy Wanke można uporządkować bez presji. Można umówić konsultację psychologiczną dotyczącą analizy poznawczej i matrycy Wanke, także online. W rozmowie można zastanowić się nad kolejnym krokiem bez presji na natychmiastową pewność.