Zaburzenia lękowe

Zaburzenia lękowe to grupa powszechnych trudności psychicznych, w których uczucie niepokoju, napięcia i obawy osiąga nadmierne nasilenie oraz utrzymuje się przez dłuższy czas. W przeciwieństwie do naturalnego, adaptacyjnego lęku, reakcje te są nieadekwatne do realnego zagrożenia i znacząco utrudniają codzienne funkcjonowanie zawodowe, rodzinne oraz społeczne.

Osoby zmagające się z tymi trudnościami często doświadczają uporczywych myśli katastroficznych oraz dolegliwości somatycznych. Skłania to do unikania sytuacji wywołujących dyskomfort, co może prowadzić do stopniowego ograniczania aktywności.

Czym charakteryzują się zaburzenia lękowe?

Lęk jest naturalną emocją niezbędną do przetrwania, ostrzegającą przed niebezpieczeństwem. Jednak w przypadku zaburzeń lękowych układ alarmowy organizmu reaguje zbyt gwałtownie lub w sytuacjach, które nie niosą obiektywnego zagrożenia. Stan ten nie wynika ze słabości charakteru, lecz ze złożonych procesów neurobiologicznych, poznawczych i środowiskowych, które sprawiają, że dana osoba nieustannie spodziewa się negatywnych wydarzeń.

Typowe objawy i rodzaje trudności

Do obrazu zaburzeń lękowych należą zarówno przejawy psychiczne, jak i somatyczne:

• Objawy emocjonalne i poznawcze: stałe poczucie zagrożenia, gonitwa myśli, zamartwianie się na zapas, trudności z koncentracją oraz drażliwość.
• Objawy somatyczne: kołatanie serca, ucisk w klatce piersiowej, duszności, zawroty głowy, wzmożona potliwość i drżenie rąk.
• Zachowania unikające: rezygnacja z podróży, unikanie miejsc publicznych lub wycofywanie się ze spotkań towarzyskich.

Do powszechnych postaci zalicza się m.in. lęk uogólniony, lęk społeczny, fobie specyficzne oraz zaburzenie paniczne.

Dlaczego lęk się utrzymuje?

Częstym mechanizmem podtrzymującym trudności jest tak zwane błędne koło lęku i unikania. Gdy człowiek wycofuje się z trudnej sytuacji budzącej obawy, odczuwa natychmiastową, krótkotrwałą ulgę. To jednak wysyła do mózgu sygnał, że sytuacja była skrajnie niebezpieczna, a rezygnacja była jedynym ratunkiem. W efekcie strefa komfortu stale się kurczy, a lęk narasta.

Pomoc specjalistyczna i diagnostyka

Zaburzenia lękowe często dobrze poddają się oddziaływaniom psychoterapeutycznym, takim jak terapia poznawczo-behawioralna czy EMDR, oraz psychoedukacji. Ponieważ objawy lęku często naśladują choroby serca, tarczycy czy układu nerwowego, w pierwszej kolejności warto skonsultować się z lekarzem, aby wykluczyć podłoże somatyczne.