Atak paniki przy bólu nowotworowym – co zrobić teraz

Silny ból i lęk mogą pojawić się jednocześnie. W takiej chwili nie musisz samodzielnie rozstrzygać, czy wszystkie odczucia wynikają z paniki. Najpierw zadbaj o bezpieczeństwo, potem krok po kroku zmniejsz pobudzenie i poproś o obecność kogoś zaufanego.

Co zrobić w pierwszych minutach?

1. Sprawdź objawy alarmowe. Jeśli pojawił się nowy lub nasilający ból albo ucisk w klatce piersiowej, nagła duszność, omdlenie lub inne objawy zagrożenia zdrowia, zadzwoń pod 112. Nie zakładaj, że to tylko panika.
2. Przyjmij stabilną pozycję. Usiądź albo oprzyj plecy. Ogranicz chodzenie, bieganie i wykonywanie kilku czynności naraz.
3. Nazwij to, co dzieje się teraz. Możesz powiedzieć: „Pojawił się silny lęk. Jestem w trudnym momencie i potrzebuję spokojnie przejść przez najbliższe minuty”. Samo uporządkowanie sytuacji pomaga odzyskać odrobinę sprawczości.
4. Oddychaj spokojnie. Nie próbuj brać bardzo głębokich wdechów. Pozwól, aby wydech był łagodny i nieco dłuższy niż wdech, bez forsowania rytmu.
5. Poproś o obecność. Zadzwoń do bliskiej osoby albo poproś kogoś znajdującego się obok, aby został przy Tobie. Wystarczy krótki komunikat: „Mam silny lęk. Usiądź ze mną i pomóż mi sprawdzić, co dzieje się z moim zdrowiem”.

Co robić w kolejnych godzinach lub dniu?

Kiedy napięcie trochę opadnie, zapisz, co wydarzyło się przed napadem lęku, jakie objawy fizyczne się pojawiły i co pomogło choć trochę je zmniejszyć. Taka notatka może ułatwić rozmowę z lekarzem, zespołem leczącym lub psychologiem. Nie chodzi o analizowanie siebie, tylko o zebranie konkretów.

Jeśli masz ustalony sposób kontaktu z lekarzem lub zespołem prowadzącym leczenie, skorzystaj z niego zgodnie z wcześniejszymi zaleceniami. Nie musisz czekać na kolejny silny epizod, aby powiedzieć o nasilonym lęku, trudnościach ze snem, ciągłej czujności albo poczuciu bezradności.

W pracy psychologicznej obserwuję, że osoby doświadczające bólu często zaczynają bać się kolejnej fali lęku jeszcze wtedy, gdy poprzednia już minęła. Wtedy pomocne bywa rozdzielenie dwóch spraw: tego, co wymaga oceny medycznej, oraz reakcji lękowej, nad którą można pracować poprzez psychoedukację, ćwiczenia oddechowe i rozmowę o poczuciu bezpieczeństwa.

W kolejnych godzinach ogranicz nadmiar bodźców. Wyłącz powiadomienia, poproś bliskich o mówienie pojedynczymi zdaniami i przygotuj kartkę z ważnymi numerami telefonów. Jeśli możesz, nie zostawaj sam lub sama w sytuacji, w której trudno ocenić własny stan albo poprosić o pomoc.

Czego dziś nie robić?

• Nie próbuj udowodnić sobie, że „na pewno nic się nie dzieje”, jeśli występują niepokojące objawy fizyczne.
• Nie wymuszaj bardzo głębokiego oddychania i nie rób intensywnych ćwiczeń, gdy nasilają zawroty głowy lub napięcie.
• Nie szukaj bez końca opisów chorób w internecie. W ostrym lęku takie sprawdzanie często zwiększa pobudzenie.
• Nie tłum lęku alkoholem ani nie podejmuj pod jego wpływem ważnych decyzji dotyczących zdrowia.
• Nie wymagaj od siebie natychmiastowego spokoju. Celem na teraz jest bezpieczeństwo i przejście przez najbliższy krok.

Kiedy nie czekać i szukać pomocy od razu?

Nie czekaj, jeśli pojawił się ból lub ucisk w klatce piersiowej, nagła duszność, omdlenie, nagłe splątanie, szybko pogarszający się stan albo objaw, którego wcześniej nie było. W takiej sytuacji zadzwoń pod 112. Tak samo postąp, jeśli pojawia się myśl, że możesz zrobić sobie krzywdę, albo nie jesteś w stanie zadbać o własne bezpieczeństwo.

Jeśli epizody silnego lęku wracają, warto omówić je z psychologiem lub psychoterapeutą. Konsultacja psychologiczna, także online, może pomóc uporządkować doświadczenie bólu, lęku i utraty poczucia kontroli.