Podczas EMDR nie mogę się skupić – co robić?

Sesja EMDR nie polega na utrzymywaniu idealnej koncentracji przez cały czas. Uwaga może się zmieniać, pojawiać i znikać, zwłaszcza gdy temat jest ważny lub obciążający. Jeśli podczas pracy myśli uciekają, pojawia się dezorientacja albo trudno podążać za stymulacją, warto powiedzieć o tym na głos. Terapeuta może wtedy lepiej dopasować przebieg sesji.

Co może kryć się za trudnością z koncentracją?

Trudności z koncentracją w EMDR mogą mieć kilka przyczyn. Sama obserwacja, że „nie mogę się skupić podczas EMDR”, nie mówi jeszcze, dlaczego tak się dzieje. Znaczenie ma moment, w którym uwaga zaczyna uciekać, oraz towarzyszące temu odczucia.

Silne pobudzenie emocjonalne

Gdy sesja dotyka trudnego wspomnienia, umysł może zostać mocno zaangażowany w emocje, obrazy, myśli lub odczucia fizyczne. Wtedy podążanie za ruchem dłoni, światłem albo innym rodzajem stymulacji może stać się mniej wyraźne. Nie musi to oznaczać, że dzieje się coś niewłaściwego. Może być sygnałem, że potrzebne jest zwolnienie albo powrót do stabilizacji.

Zmęczenie, przeciążenie lub nadmierna czujność

Na skupienie wpływa także stan przed sesją. Niewyspanie, napięcie po trudnym dniu, głód, nadmiar bodźców albo oczekiwanie, że trzeba „dobrze wykonać terapię”, mogą utrudniać utrzymanie uwagi. Czasem umysł pozostaje w trybie kontrolowania otoczenia i sprawdzania, czy wszystko jest w porządku. W takiej sytuacji koncentracja na wewnętrznym doświadczeniu może być chwilowo trudniejsza.

Potrzeba innego tempa lub sposobu prowadzenia

Nie każda osoba reaguje tak samo na tempo sesji, długość stymulacji czy sposób zadawania pytań. Czasem problemem nie jest brak gotowości do pracy, lecz niedopasowanie technicznych warunków sesji. Warto też uwzględnić różnice w przetwarzaniu bodźców i uwagi. Terapeuta może zaproponować inne tempo, krótsze serie, przerwy albo inny rodzaj stymulacji.

W swojej pracy widzę, że osoby mające trudność ze skupieniem często bardzo szybko uznają to za własną porażkę. Tymczasem informacja „gubię ruch” albo „odpływam myślami” pozwala mi lepiej dostosować tempo i sprawdzić, czego w danym momencie potrzebuje osoba uczestnicząca w sesji.

Co możesz zrobić, gdy EMDR rozprasza?

1. Powiedz o tym terapeucie od razu. Możesz użyć prostego zdania: „Tracę koncentrację”, „Nie widzę już ruchu” albo „Myśli uciekają mi gdzie indziej”. Nie musisz najpierw dokładnie rozumieć przyczyny. Sama obserwacja jest wystarczającą informacją do zatrzymania i omówienia tego, co się dzieje.
2. Zauważ, kiedy pojawia się rozproszenie. Spróbuj sprawdzić, czy uwaga ucieka przed rozpoczęciem pracy, po kilku seriach, przy konkretnym wspomnieniu, czy wtedy, gdy emocje stają się silniejsze. Możesz też zauważyć, czy pojawia się napięcie, odrętwienie emocjonalne, senność albo potrzeba sprawdzania otoczenia. Nie chodzi o samodzielne diagnozowanie, tylko o zebranie informacji dla siebie i terapeuty.
3. Poproś o przerwę lub zwolnienie tempa. Przerwa nie oznacza rezygnacji z terapii. Może pomóc wrócić do kontaktu z teraźniejszością, rozejrzeć się po gabinecie, poczuć oparcie stóp o podłogę i spokojnie nazwać, co jest teraz dostępne. Jeśli potrzebujesz więcej czasu, warto powiedzieć to wprost.
4. Ustal prosty sposób sygnalizowania trudności. Przed rozpoczęciem sesji można uzgodnić gest lub krótkie słowo oznaczające potrzebę zatrzymania. Takie ustalenie zwiększa poczucie sprawczości i zmniejsza presję, że trzeba wytrzymać do końca serii. Nie musisz czekać, aż rozproszenie stanie się bardzo silne.
5. Zadbaj o warunki przed spotkaniem. Jeśli to możliwe, zostaw sobie chwilę na przejście między obowiązkami a sesją. Wyłącz powiadomienia, przygotuj wodę i poinformuj terapeutę, jeśli tego dnia wydarzyło się coś szczególnie obciążającego. W konsultacji online pomocne może być także spokojne, prywatne miejsce, w którym nikt nie będzie nagle przerywać spotkania.

Ważne, aby nie próbować samodzielnie powtarzać protokołów EMDR między sesjami. Stymulacja bilateralna, czyli naprzemienne bodźce angażujące prawą i lewą stronę, jest częścią szerszego procesu terapeutycznego. To terapeuta ocenia, kiedy i w jaki sposób można z niej korzystać.

Czego warto unikać?

Nie zmuszaj się do utrzymywania skupienia za wszelką cenę. Im bardziej próbujesz kontrolować każdą myśl i reakcję, tym więcej napięcia może pojawić się podczas sesji. EMDR nie jest testem, w którym trzeba osiągnąć określony poziom koncentracji.

Nie ukrywaj przed terapeutą, że tracisz wątek, nie widzisz bodźca albo nie wiesz, co masz robić. Udawanie, że wszystko przebiega prawidłowo, utrudnia dostosowanie pracy do Twoich potrzeb. Nie zakładaj też automatycznie, że rozproszenie oznacza brak gotowości do terapii. Czasem oznacza po prostu zmęczenie, zbyt szybkie tempo albo potrzebę większego poczucia stabilności.

Warto unikać również oceniania każdej sesji wyłącznie przez pryzmat tego, czy udało się długo utrzymać uwagę. Istotne może być także to, czy można było powiedzieć o trudności, zatrzymać się, wrócić do teraźniejszości i wspólnie poszukać lepszego sposobu pracy.

Kiedy warto porozmawiać ze specjalistą?

Rozmowa z terapeutą jest wskazana zawsze wtedy, gdy brak koncentracji powtarza się, wywołuje niepokój albo sprawia, że sesje stają się dla Ciebie zbyt obciążające. Warto powiedzieć o tym także wtedy, gdy po spotkaniach długo utrzymuje się dezorientacja, silne pobudzenie, odrętwienie emocjonalne lub trudność w powrocie do codziennych obowiązków.

Możesz zapytać, jaki jest cel aktualnego etapu pracy, co można zmienić i po czym poznać, że tempo jest odpowiednie. Jeśli nie czujesz przestrzeni na takie pytania albo masz wrażenie, że Twoje sygnały są pomijane, również warto to nazwać. Relacja z terapeutą powinna umożliwiać zgłaszanie wątpliwości i wspólne ustalanie dalszych kroków.

Jeśli dopiero rozważasz EMDR, konsultacja psychologiczna może pomóc omówić Twoją sytuację, oczekiwania i możliwe formy pracy. Konsultacje psychologiczne i terapia EMDR mogą być przestrzenią do spokojnego sprawdzenia, czego potrzebujesz, zanim podejmiesz dalszą decyzję.