Jak zapytać psychologa o metodę pracy?

Pierwsza rozmowa ze specjalistą bywa obciążająca, bo trzeba jednocześnie opowiedzieć o swoim problemie, ocenić relację i zdecydować, czy chce się kontynuować kontakt. Dlatego pytania o metodę nie są przejawem nieufności. Są sposobem na odzyskanie orientacji wtedy, gdy sytuacja i emocje są jeszcze nieuporządkowane.

Zanim zaczniesz rozmowę?

Nie musisz przygotowywać długiej listy pytań. Warto jednak przed spotkaniem zastanowić się, czego właściwie chcesz się dowiedzieć. Jedna osoba będzie potrzebować informacji o przebiegu pierwszych spotkań, inna będzie chciała zrozumieć, dlaczego zaproponowano jej określoną metodę.

Pomocne może być zapisanie trzech punktów:

• z czym przychodzę i co jest dla mnie obecnie najtrudniejsze,
• czego oczekuję od kontaktu ze specjalistą,
• jakiej informacji potrzebuję, żeby podjąć decyzję o dalszych spotkaniach.

Wybierz moment, w którym nie musisz się spieszyć. Jeśli rozmowa odbywa się online, zadbaj o miejsce, w którym możesz mówić swobodnie i masz zapewnioną prywatność. Nie musisz od razu opowiadać całej historii życia. Możesz powiedzieć, że najpierw chcesz zorientować się, jak wygląda praca.

W pracy psychologicznej obserwuję, że wiele osób traktuje pierwsze pytania jak sprawdzian kompetencji specjalisty. Tymczasem równie ważne jest to, czy odpowiedź jest dla Ciebie zrozumiała, spokojna i wystarczająco konkretna.

Jak zacząć?

Możesz zacząć od prostego zdania, bez tłumaczenia się i bez przepraszania za swoje pytania. Dobierz sposób do sytuacji, w której jesteś.

• Jeśli to pierwsza rozmowa i nie wiesz, czego się spodziewać: „Chcę lepiej zrozumieć, jak pracujesz i jak mogą wyglądać nasze pierwsze spotkania”.
• Jeśli specjalista wymienił nazwę konkretnej metody: „Czy możesz wyjaśnić, na czym polega ta metoda i dlaczego bierzesz ją pod uwagę w mojej sytuacji?”.
• Jeśli masz za sobą trudne doświadczenie z terapią: „W poprzedniej relacji terapeutycznej brakowało mi wyjaśnień. Czy mogę dopytywać o cel i sposób pracy?”.
• Jeśli chcesz najpierw poznać różne możliwości: „Jakie podejścia mogą być pomocne przy tym, z czym przychodzę, i czym różnią się w praktyce?”.

Nie musisz używać słowa „metoda”, jeśli brzmi dla Ciebie zbyt formalnie. Możesz zapytać: „Jak będziemy pracować?”, „Co będzie się działo podczas spotkań?” albo „Skąd będziemy wiedzieć, nad czym warto się zatrzymać?”. To także są pytania o sposób pracy.

Co powiedzieć, gdy druga strona reaguje trudno?

Gdy słyszysz: „To zależy”?

To zdanie może być uzasadnione, ponieważ sposób pracy często zależy od problemu, celu i aktualnej sytuacji. Masz jednak prawo poprosić o doprecyzowanie.

• „Rozumiem, że nie da się odpowiedzieć jednym zdaniem. Co możesz powiedzieć o najbliższych spotkaniach?”.
• „Od czego konkretnie będzie zależeć wybór sposobu pracy?”.

Gdy odpowiedź jest bardzo ogólna?

Jeśli słyszysz, że „będzie rozmowa” albo „wszystko wyjdzie w trakcie”, możesz poprosić o przykład. Nie chodzi o ustalenie sztywnego scenariusza, lecz o podstawową orientację.

• „Jak zwykle wygląda początek takiej współpracy?”.
• „Czy możesz podać przykład tego, jak pracuje się z podobnym celem?”.
• „Co będzie należeć do mnie, a co do Ciebie?”.

Gdy specjalista reaguje irytacją?

Możesz spokojnie nazwać to, co się dzieje, i wrócić do pytania. Reakcja specjalisty jest także informacją o tym, jak w tej relacji traktuje się Twoje granice i potrzebę zrozumienia.

• „Widzę, że to pytanie jest niewygodne. Dla mnie jest ważne, dlatego chciałbym lub chciałabym je dokończyć”.
• „Nie oczekuję gwarancji efektu. Potrzebuję tylko wiedzieć, jak rozumiesz proponowaną pracę”.

Gdy słyszysz: „Musisz po prostu zaufać”?

Zaufanie może rozwijać się stopniowo. Nie musisz deklarować go przed poznaniem zasad współpracy.

• „Chcę budować zaufanie, ale pomaga mi, gdy wiem, co się dzieje i dlaczego”.
• „Czy możemy ustalić, że będę pytać, kiedy czegoś nie rozumiem?”.

Czego lepiej nie mówić?

Niektóre zdania zamykają rozmowę albo ustawiają ją jak negocjacje. Warto wiedzieć, dlaczego mogą utrudniać kontakt.

• „Proszę zastosować najlepszą metodę”. Nie ma jednej metody odpowiedniej dla każdej osoby i każdego problemu. Lepiej zapytać, co przemawia za konkretnym podejściem.
• „Chcę, żeby terapia zadziałała jak najszybciej”. To zrozumiała potrzeba, ale takie sformułowanie może tworzyć presję na szybki efekt. Lepiej powiedzieć, co chcesz zmienić i po czym rozpoznasz pierwszą, zauważalną różnicę.
• „W internecie przeczytałem lub przeczytałam, że ta metoda jest dla wszystkich”. Informacje z sieci mogą być punktem wyjścia, ale nie zastępują rozmowy o Twojej sytuacji.
• „Nie będę o tym rozmawiać, tylko proszę mnie naprawić”. Takie zdanie często wyraża zmęczenie lub bezradność. Możesz powiedzieć wprost, że trudno Ci mówić o problemie i potrzebujesz wolniejszego tempa.
• „Jeśli nie obiecasz efektu, nie ma sensu zaczynać”. Specjalista nie powinien obiecywać konkretnego rezultatu. Możesz natomiast zapytać, jak wspólnie będziecie oceniać, czy sposób pracy jest pomocny.

Nie musisz też udowadniać, że znasz fachowe nazwy. Jeśli słyszysz określenie takie jak EMDR, zapytaj po prostu, na czym polega, dla jakich trudności może być rozważane i jak wygląda przygotowanie do pracy. Sama nazwa metody nie mówi jeszcze, jak będą wyglądały spotkania.

Jak zakończyć rozmowę?

Na końcu warto zebrać najważniejsze informacje. Możesz zapytać, co specjalista proponuje jako następny krok, jak często odbywają się spotkania oraz czy przed rozpoczęciem pracy trzeba coś przygotować. Nie musisz podejmować decyzji natychmiast, jeśli potrzebujesz czasu.

Pomocne zdania mogą brzmieć tak:

• „Chcę przemyśleć tę rozmowę. Czy mogę wrócić z decyzją później?”.
• „Zrozumiałem lub zrozumiałam, że na początku skupimy się na rozpoznaniu mojego celu i ustaleniu sposobu pracy”.
• „Mam jeszcze wątpliwość dotyczącą tego, jak będziemy rozmawiać o trudnych wspomnieniach. Czy możesz powiedzieć o tym coś więcej?”.

Po spotkaniu zwróć uwagę nie tylko na to, czy metoda brzmi interesująco. Zastanów się także, czy możesz zadawać pytania, czy odpowiedzi są zrozumiałe i czy nie pojawia się nacisk na zgodę, której jeszcze nie masz.

Kiedy rozmowa nie wystarczy?

Czasem pytania nie rozwiewają wszystkich wątpliwości, bo o dopasowaniu specjalisty można przekonać się dopiero w kontakcie. Nie oznacza to, że musisz ignorować dyskomfort. Jeśli odpowiedzi są lekceważące, metoda jest przedstawiana jako jedyna możliwa albo pojawia się nacisk na szybkie rozpoczęcie pracy, możesz poprosić o czas i poszukać innej konsultacji.

Warto też sprawdzić, czy osoba, z którą rozmawiasz, zajmuje się problemem, z którym przychodzisz, oraz jaki rodzaj pomocy oferuje. Psycholog może prowadzić konsultacje, psychoedukację lub diagnozę, a psychoterapeuta pracuje w ramach określonego procesu terapii. Nie każda rozmowa ze specjalistą oznacza rozpoczęcie terapii.

W konsultacjach widzę, że decyzja staje się łatwiejsza, gdy osoba nie pyta wyłącznie: „Czy ta metoda jest dobra?”, ale także: „Czy rozumiem, po co ma być użyta w mojej sytuacji?”. To drugie pytanie kieruje uwagę na współpracę, a nie na poszukiwanie jednej idealnej techniki.

Chcesz wiedzieć, jak zapytać psychologa o metodę pracy i omówić, jaki rodzaj pomocy może być dla Ciebie odpowiedni? Umów pierwszą konsultację.